Chùa treo Huyền Không bám trên vách đá dựng đứng suốt hơn 1.500 năm, trở thành kỳ quan hiếm có của Trung Quốc nhờ vị trí hiểm trở và kỹ thuật xây dựng tưởng như bất khả thi.
Ảnh chụp bằng máy bay không người lái ngày 28/2/2025 ghi lại toàn cảnh chùa Huyền Không. Ảnh: Xinhua.
Tại huyện Hồn Nguyên, thành phố Đại Đồng, tỉnh Sơn Tây, dãy Hằng Sơn hùng vĩ như ôm lấy chùa Huyền Không. Theo China Culture, đây là một trong “Ngũ Nhạc” (5 ngọn núi linh thiêng, đại diện cho 5 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc và Trung tâm) của Trung Quốc.
Cheo leo trên vách núi, chùa Huyền Không còn được gọi là chùa Treo vì trông như lơ lửng ở độ cao khoảng 60 m so với mặt đất. Nhìn từ xa, hơn 40 gian điện và hành lang gỗ bám thẳng đứng vào vách núi, phía dưới chỉ có khoảng 30 cột gỗ chống đỡ.
Chùa Huyền Không được xây dựng vào năm 491, dưới thời Bắc Ngụy, khi kinh đô triều đại này đặt tại Bình Thành, nay là thành phố Đại Đồng. Trong diện tích chỉ khoảng 300 m2, quần thể hơn 1.500 năm tuổi này kết hợp không gian thờ tự của Phật giáo, Đạo giáo và Nho giáo, được xem là ngôi chùa duy nhất còn tồn tại ở Trung Quốc dung hòa cả ba hệ tư tưởng này.
Những năm gần đây, Huyền Không trở thành điểm đến thu hút khách tại tỉnh Sơn Tây, đặc biệt sau khi xuất hiện trong tựa game Black Myth: Wukong. Nhiều du khách chấp nhận xếp hàng hàng giờ để được bước lên những hành lang gỗ hẹp lưng chừng núi, nơi chỉ cần nhìn xuống cũng đủ khiến nhiều người “run chân”.
Loại gỗ được sử dụng trong chùa Treo cũng khá đặc biệt, là gỗ vân sam, một loại vật liệu cực kỳ cứng, đặc và chống thấm nước. Ảnh: Tân Hoa Xã.
Theo thông báo từ địa phương, lượng khách tăng nhanh khiến công trình cổ chịu áp lực lớn. Chính quyền sau đó phải giảm số khách tối đa mỗi ngày từ 3.275 xuống còn 2.475 người nhằm hạn chế tác động lên hệ kết cấu gỗ đã tồn tại hơn 15 thế kỷ.
Điều khiến Huyền Không nổi tiếng không chỉ là vị trí hiểm trở, mà còn nằm ở kỹ thuật xây dựng đến nay vẫn khiến nhiều chuyên gia kinh ngạc. Nhìn từ dưới lên, nhiều người tưởng toàn bộ ngôi chùa được chống đỡ bằng các cột gỗ màu đỏ bên dưới. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu khảo cổ và chuyên gia kiến trúc cổ Trung Quốc, “bí mật” thật sự lại nằm sâu trong vách núi.
Các chuyên gia phát hiện hệ thống dầm gỗ lớn được cắm sâu vào đá, hoạt động như những đòn bẩy khổng lồ. Một phần dầm lộ ra ngoài để đỡ hành lang và điện thờ, phần còn lại được chôn sâu trong núi để tạo thế cân bằng.
Chuyên gia kiến trúc cổ Luo Zhewen thuộc Cục Quản lý Di sản Văn hóa Nhà nước Trung Quốc cho biết nếu các thanh dầm chỉ ngắn như nhiều người nghĩ, toàn bộ công trình “đã sụp xuống vực từ lâu”.
Theo ông, người xưa khoét các lỗ sâu vào vách đá, sau đó đưa dầm gỗ vào và cố định bằng nêm. Cơ chế này tương tự bu lông nở hiện đại: nêm càng đóng sâu, phần đầu gỗ càng giãn ra và bám chặt vào đá.
“Nó giống như một đòn bẩy. Phần đuôi dài được cắm sâu vào vách núi để đảm bảo an toàn cho phần công trình nhô ra bên ngoài”, ông giải thích.
Chùa Huyền Không nằm chênh vênh, bám dính trên vách đá gần như thẳng đứng ở huyện Hồ Nguyên, thành phố Đại Đồng, tỉnh Sơn Tây. Ảnh: China Daily.
Ngoài kỹ thuật dựng dầm, toàn bộ công trình còn sử dụng kết cấu mộng - chốt truyền thống thay cho đinh kim loại. Đây được xem là một trong những lý do giúp chùa treo Huyền Không tồn tại qua nhiều trận động đất lớn tại khu vực Hồn Nguyên suốt hàng trăm năm. Ông Luo Zhewen đánh giá kiểu kết cấu này có khả năng hấp thụ rung chấn rất tốt, giống một “cấu trúc đàn hồi” trong kiến trúc cổ.
Không chỉ con người, địa hình tự nhiên cũng góp phần bảo vệ ngôi chùa. Huyền Không nằm ở phần lõm của vách núi Thúy Bình, giúp tránh đá lở trực tiếp và hạn chế mưa tạt. Hai bên núi tạo thành “lá chắn” tự nhiên, giảm gió mạnh và ánh nắng kéo dài - những yếu tố dễ khiến gỗ xuống cấp.
Ông Triệu Tư Tĩnh, thành viên Hiệp hội Nghệ sĩ Dân gian Bắc Kinh, cho rằng môi trường đặc biệt là một trong những lý do quan trọng giúp ngôi chùa tồn tại hơn 1.400 năm. “Ngọn núi giống như đáy nồi úp xuống, có thể chắn mưa và bảo vệ công trình”, ông nói.
Ngày nay, giữa làn sóng du lịch bùng nổ tại Sơn Tây, Huyền Không không chỉ là điểm check-in nổi tiếng mà còn trở thành biểu tượng cho trí tuệ xây dựng của người Trung Quốc cổ đại.
Đứng trên những hành lang gỗ hẹp giữa lưng chừng vách đá, nhiều du khách vẫn khó tin rằng công trình này được dựng nên chỉ bằng gỗ, dây thừng và các công cụ thủ công cách đây hơn 1.500 năm.
Quỳnh Trang
Vẻ đẹp đầy mê hoặc của khu phố cổ được ví như “viên ngọc bên bờ biển Baltic”
Giữa vùng Baltic, có một khu phố cổ với những tòa nhà như bước ra từ truyện cổ tích vẫn lặng lẽ lưu giữ linh hồn châu Âu trung đại.
Trung tâm lịch sử Riga là trái tim lịch sử của thủ đô Latvia và được UNESCO công nhận là Di sản thế giới năm 1997. Nằm bên bờ sông Daugava đổ ra biển Baltic, khu phố cổ này giống như một cuốn biên niên sử bằng đá, nơi dấu vết của thương nhân Trung cổ, các đế chế Bắc Âu và nghệ thuật đầu thế kỷ XX cùng tồn tại trong một không gian đầy mê hoặc.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Riga được thành lập vào năm 1201 và nhanh chóng trở thành một trung tâm thương mại quan trọng của Liên minh Hanseatic — mạng lưới thương mại hùng mạnh từng thống trị vùng Bắc Âu thời Trung cổ. Nhờ vị trí chiến lược giữa Đông và Tây Âu, thành phố phát triển giàu có suốt nhiều thế kỷ. Điều đó thể hiện rõ qua những quảng trường lát đá, các nhà thờ Gothic đồ sộ và những tòa nhà thương nhân với mặt tiền cầu kỳ còn tồn tại đến ngày nay.
Ảnh: Latvia Travel.
Một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của khu phố cổ là nhà thờ chính tòa Riga, nhà thờ lớn nhất vùng Baltic với lịch sử hơn 800 năm. Gần đó là tòa nhà Black Head — công trình có mặt tiền trang trí tinh xảo đến mức trông như mô hình trong truyện thần thoại châu Âu. Khi đêm xuống và ánh đèn vàng phản chiếu trên những con đường đá ướt mưa, Riga mang vẻ đẹp vừa cổ kính vừa hơi u ám như bối cảnh phim giả tưởng.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Tuy nhiên, điều khiến Riga thật sự khác biệt không chỉ nằm ở kiến trúc trung cổ. Thành phố này còn nổi tiếng toàn cầu với kho tàng kiến trúc Art Nouveau đồ sộ bậc nhất thế giới. Khoảng đầu thế kỷ 20, Riga bùng nổ xây dựng và trở thành “thủ phủ Art Nouveau” của châu Âu. Những tòa nhà với tượng phụ nữ, quái thú, hoa lá và các chi tiết trang trí cầu kỳ phủ kín nhiều tuyến phố khiến du khách có cảm giác như đang đi giữa một phòng triển lãm nghệ thuật khổng lồ ngoài trời.
Điều thú vị là dù từng trải qua chiến tranh và nhiều biến động lịch sử, trung tâm Riga vẫn bảo tồn được phần lớn cấu trúc đô thị cổ. Ngày nay, các quán cà phê nhỏ, nghệ sĩ đường phố và tiếng nhạc violin vang lên giữa quảng trường khiến nơi đây vừa mang hơi thở hiện đại vừa giữ nguyên linh hồn châu Âu cũ.
Với nhiều du khách, Riga không hào nhoáng như Paris hay Rome, nhưng lại có sức hút rất riêng: lạnh, trầm, nghệ thuật và đầy chất điện ảnh. Đó là kiểu thành phố khiến người ta muốn lang thang vô định hàng giờ chỉ để nghe tiếng chuông nhà thờ vọng qua những con hẻm đá cổ.
Mò 8.000 mét xuống đáy đại dương, chuyên gia phát hiện sự thật cay đắng về thứ đang nằm trong bụng những sinh vật tại đây
Điều kinh hoàng nhất trong báo cáo của nhà đại dương học không đến từ hình dáng dị thường của các sinh vật, mà đến từ những gì đang tồn tại bên trong cơ thể của chúng.
Bí ẩn dưới đáy rãnh Mariana
Rãnh Mariana, vũng tối sâu thẳm và ít được khám phá nhất trên Trái đất, luôn là nguồn cảm hứng cho những giả thuyết về các quái vật đại dương. Với độ sâu gần 11,000 mét, nơi đây sở hữu áp suất nước cực đại tương đương với việc xếp chồng 50 chiếc máy bay phản lực lên đầu một con người, cùng cái lạnh thấu xương và bóng tối vĩnh cửu. Nhiều người vẫn tin rằng, trong một môi trường khắc nghiệt như thế, sự sống là điều bất khả thi, hoặc nếu có, đó phải là nơi ẩn náu của những siêu sinh vật khổng lồ như loài cá mập bạo chúa Megalodon thời tiền sử.
Tuy nhiên, chuyến thám hiểm lịch sử của các nhà đại dương học xuống đáy rãnh Mariana đã mang về một sự thật hoàn toàn khác biệt, phá vỡ mọi kỳ vọng về những quái thú khổng lồ nhưng lại mở ra một thực tế đáng sợ hơn rất nhiều.
Kẻ thống trị không có xương và làn da trong suốt
Khi con tàu ngầm chuyên dụng chạm đến đáy rãnh, camera độ phân giải cao không hề ghi nhận bất kỳ bóng dáng của một sinh vật khổng lồ nào. Thay vào đó, kẻ đang thực sự thống trị vùng tối này là một loài cá nhỏ bé, mềm mại mang tên cá sên Mariana (Mariana snailfish). Sinh sống ở độ sâu khoảng 8,000 mét, đây được ghi nhận là loài cá sống sâu nhất từng được tìm thấy trên hành tinh.
Loài cá này không có vảy, làn da của chúng trong suốt đến mức có thể nhìn thấy rõ các cơ quan nội tạng bên trong. Để chống chọi với áp suất có thể nghiền nát mọi bộ xương thép, cấu trúc cơ thể của cá sên Mariana đã tiến hóa một cách kỳ dị.
Xương của chúng không cấu tạo từ canxi cứng mà là các sụn mềm dẻo, đồng thời các protein trong tế bào được tăng cường một hợp chất đặc biệt giúp màng tế bào không bị biến dạng dưới áp lực nước. Chúng di chuyển chậm rãi, lặng lẽ và là loài săn mồi hàng đầu tại hệ sinh thái cô độc này bằng cách ăn các loài giáp xác nhỏ.
Sự thật kinh hoàng về thứ đang bủa vây vùng tối
Điều kinh hoàng nhất trong tuyên bố của nhà đại dương học không đến từ hình dáng dị thường của các sinh vật, mà đến từ những gì đang tồn tại bên trong cơ thể của chúng. Khi tiến hành bẫy và đưa một số mẫu sinh vật giáp xác nhỏ ở đáy rãnh lên phòng thí nghiệm, các nhà khoa học bàng hoàng phát hiện ra 100% mẫu thử đều chứa vi nhựa trong hệ tiêu hóa.
Nghiên cứu này được thực hiện bởi một nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Newcastle, do Tiến sĩ Alan Jamieson làm trưởng nhóm.
Các nhà nghiên cứu đã thả các bẫy đổ bộ chuyên dụng xuống 6 rãnh đại dương sâu nhất hành tinh thuộc vành đai Thái Bình Dương, bao gồm cả rãnh Mariana ở độ sâu gần 11,000 mét. Họ đã thu thập các mẫu sinh vật giáp xác nhỏ thuộc bộ chân chèo (Amphipoda) sinh sống tại đây để đưa về phòng thí nghiệm phân tích. Đây chính là thức ăn chủ yếu của cá sên Mariana.
Ngay cả ở nơi cách xa thế giới loài người hàng ngàn mét dưới mực nước biển, sâu hơn cả chiều cao của đỉnh Everest, rác thải nhựa của con người đã kịp chìm xuống và đầu độc chuỗi thức ăn. Các hóa chất độc hại bám theo hạt vi nhựa tích tụ trong cơ thể của các loài giáp xác, sau đó truyền sang cá sên Mariana khi chúng đi săn.
Sự thống trị của sự sống nguyên thủy tại vùng tối bấy lâu nay đang bị đe dọa nghiêm trọng không phải bởi các quy luật tự nhiên khắc nghiệt, mà bởi chính tàn dư công nghiệp từ mặt đất. Chuyến hành trình tìm kiếm những bí ẩn thiên nhiên cuối cùng lại trở thành một tấm gương phản chiếu sự tàn phá âm thầm nhưng triệt để của con người đối với hành tinh xanh.
Theo Thanh Niên Việt
Phát hiện loài thủy quái mới thống trị biển cả, sống cùng thời khủng long
Các chuyên gia mới xác định được một loài mosasaur mới từng thống trị biển cả là Tylosaurus rex. Nó sống cùng thời khủng long, có chiều dài cơ thể lên tới 13m.
Theo nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Bulletin of the American Museum of Natural History ngày 21/5, các chuyên gia cho biết loài mosasaur mới, được đặt tên là Tylosaurus rex. Loài này không săn mồi trên đất liền mà là những kẻ săn mồi hung dữ trên biển trong thời đại khủng long.
Tylosaurus rex là thành viên của nhóm mosasaur - nhóm bò sát biển sống cùng thời với khủng long trong kỷ Phấn trắng (từ 145 triệu đến 66 triệu năm trước). Loài mới được đặt tên này thuộc về một chi đã biết: Tylosaurus. Tên loài mới được đặt là Tylosaurus rex, viết tắt là T. rex, đã được các chuyên gia xác định là loài mới khi so sánh với các loài mosasaur khác trong cùng chi.
Các hóa thạch của loài này có niên đại khoảng 80 triệu năm tuổi và được phát hiện chủ yếu ở miền bắc Texas cách đây nhiều thập kỷ.
Hình ảnh phục dựng loài Tylosaurus rex đang bơi dưới biển ở Bắc Mỹ trong kỷ Phấn trắng. Ảnh: Alderon Games/Path of Titans.
Tylosaurus rex có chiều dài lên tới 13m, hàm răng sắc nhọn, bộ hàm mạnh mẽ. Những bằng chứng trên hóa thạch cho thấy chúng đã trải qua những trận chiến dữ dội với đồng loại.
"Mọi thứ ở Texas đều to lớn hơn và điều đó dường như bao gồm cả nhóm mosasaur", tác giả chính của nghiên cứu, Amelia Zietlow, cộng tác viên nghiên cứu về cổ sinh vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ ở thành phố New York, cho biết.
Kết quả kiểm tra giải phẫu cho thấy Tylosaurus rex giống như những họ hàng trong nhóm mosasaur của nó. Loài này là những kẻ săn mồi đáng gờm ở dưới nước. Ngoài kích thước khổng lồ, Tylosaurus rex còn có cơ hàm và cơ cổ rất khỏe.
Một số hóa thạch cho thấy dấu hiệu của những vết thương nghiêm trọng. Trong đó, một mẫu vật trong bộ sưu tập của Bảo tàng Tự nhiên và Khoa học Perot ở Dallas, được đặt biệt danh là "Hiệp sĩ Đen", bị mất chóp mõm và gãy hàm dưới. Các chuyên gia nghi ngờ những chấn thương này do một cá thể khác cùng loài gây ra.
Tâm Anh Tổng hợp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét