a

THƯƠNG CHÚC THẦY CÔ VÀ ANH CHỊ EM ĐỒNG MÔN TRƯỜNG HOÀNG DIỆU MỘT NĂM MỚI BÍNH NGỌ 2026 AN LÀNH VÀ HẠNH PHÚC

b

b
CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ ĐỒNG MÔN HOÀNG DIỆU NĂM MỚI BÍNH NGỌ 2026 VẠN SỰ NHƯ Ý - AN KHANG THỊNH VƯỢNG.

Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

VÀO TIỆM BÁNH Ở PARIS – CÁCH NGƯỜI PHÁP MUA BÁNH MÌ VÀ NHỮNG QUY TẮC ỨNG XỬ RẤT RIÊNG

 














Ở Paris, buổi sáng thường bắt đầu bằng mùi bơ nóng, tiếng vỏ bánh mì giòn vỡ dưới lưỡi dao và những hàng người xếp trước cửa boulangerie. Tiệm bánh hiện diện trên khắp các khu phố, từ những đại lộ sang trọng đến các con đường nhỏ lát đá. Người Paris ghé mua bánh trước giờ làm, trên đường đón con hoặc khi trở về nhà chuẩn bị bữa tối. Một chiếc baguette kẹp dưới cánh tay đã trở thành hình ảnh quen thuộc của đời sống nước Pháp.
Nhưng bước vào một boulangerie, nhất là lần đầu tiên, du khách sẽ nhận ra người Pháp có những quy tắc ứng xử khá rõ ràng. Trước khi gọi bánh, hãy nói “Bonjour”. Đây là lời chào gần như bắt buộc trong giao tiếp lịch sự. Bỏ qua lời chào và đi thẳng vào việc gọi món dễ khiến người bán cảm thấy thiếu tôn trọng. Khi ra về, một câu “Merci, au revoir” sẽ khép lại cuộc mua bán đúng phong cách Pháp.
Trên kệ bánh mì, loại đáng thử nhất là baguette de tradition, thường được gọi ngắn gọn là une tradition. Theo quy định của Pháp, loại bánh này phải được sản xuất tại chỗ, từ bột mì, nước, muối và men hoặc bột cái, không sử dụng phụ gia theo cách làm bánh mì công nghiệp thông thường. Vỏ bánh vàng nâu, giòn, ruột có những lỗ khí không đều, thơm mùi lúa mì lên men. Giá một chiếc baguette phổ thông thường chỉ khoảng 1,20–1,30 euro, tùy cửa hàng.
Bên cạnh baguette là thế giới viennoiserie, nhóm bánh ngọt thường dùng trong bữa sáng. Croissant có lớp vỏ xốp giòn, thơm bơ; pain au chocolat cuộn thanh chocolate bên trong; pain aux raisins có hình xoắn ốc với nho khô và kem bánh; còn pain suisse kết hợp chocolate chip cùng kem vani. Phía tủ kính bên kia là pâtisserie với éclair, millefeuille, bánh tart trái cây và Paris-Brest, chiếc bánh hình vòng tròn với lớp kem praline béo ngậy.
Muốn gọi món, chỉ cần nói “Un croissant, s'il vous plaît” – Cho tôi một chiếc croissant, làm ơn. Người Pháp cũng thường dùng “Je prends…” – Tôi lấy… hoặc lịch sự hơn là “Je voudrais…” – Tôi muốn…
Người bán có thể hỏi “Et avec ceci ?” hoặc “Autre chose ?”, nghĩa là bạn có muốn mua thêm gì không. Nếu đã đủ, hãy trả lời “C'est tout, merci”. Khi mua sandwich hay quiche, câu “Réchauffé ?” có nghĩa là có muốn hâm nóng không. Còn “Sur place ou à emporter ?” là dùng tại chỗ hay mang đi. Thanh toán có thể bằng thẻ hoặc tiền mặt, và nếu cần hóa đơn, bạn chỉ việc nói “Oui, s'il vous plaît” khi được hỏi “Le ticket ?”.
Một nét rất Pháp là cách thưởng thức bánh mì. Baguette thường được bẻ bằng tay trong bữa ăn thân mật thay vì nhất thiết phải cắt thành từng lát. Người Paris cũng có thói quen vừa đi bộ vừa bẻ một mẩu bánh ở đầu chiếc baguette mới mua. Ngược lại, với cà phê và bánh ngọt, nhiều người thích dừng lại ở quầy hoặc ngồi xuống vài phút để thưởng thức.
Người Pháp coi trọng chất lượng bánh mì đến mức Paris tổ chức cuộc thi thường niên Grand Prix de la Baguette de Tradition Française từ năm 1994. Những ổ bánh được đánh giá theo các tiêu chí nghiêm ngặt về hình thức, độ chín, kết cấu ruột bánh, hương vị và mùi thơm. Người chiến thắng nhận giải thưởng 4.000 euro cùng vinh dự cung cấp bánh mì cho Điện Élysée, nơi làm việc và cư trú chính thức của Tổng thống Pháp, trong một năm. Năm 2025, danh hiệu thuộc về tiệm La Parisienne ở quận 10.
Điều đáng nhớ nhất khi ghé boulangerie Paris đôi khi lại rất giản dị: đứng vào hàng, chào người bán, chọn chiếc bánh còn ấm, nói lời cảm ơn rồi bước ra phố. Chỉ vài phút mua bánh cũng đủ để cảm nhận nhịp sinh hoạt của người dân thành phố.
Và nếu chưa biết tiếng Pháp, hãy bắt đầu bằng ba câu: Bonjour – S'il vous plaît – Merci. Chừng ấy đã đủ để cuộc gặp gỡ trở nên dễ chịu hơn rất nhiều.

Pane e Vino

Bí ẩn thi hài người phụ nữ 2.000 năm trong ngôi mộ cổ Trung Quốc

Một ngôi mộ cổ được phát hiện tại Trung Quốc gây kinh ngạc khi chứa thi hài phụ nữ hơn 2.000 năm vẫn còn nguyên vẹn.

Phát hiện bất ngờ dưới công trường xây dựng

Trong quá trình thi công tuyến đường Hoa Viên tại thôn Song Long, quận Hải Châu, thành phố Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, một nhóm công nhân bất ngờ phát hiện những tấm gỗ lớn nằm sâu dưới lòng đất.

Ban đầu, họ cho rằng đây chỉ là những vật liệu cũ bị chôn vùi. Tuy nhiên, khi tiếp tục đào, một chiếc quan tài cổ dần lộ diện. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, đơn vị thi công lập tức thông báo cho cơ quan chức năng.

Các chuyên gia khảo cổ nhanh chóng có mặt, tiến hành khảo sát và xác định đây là khu mộ có niên đại từ thời Tây Hán, cách ngày nay khoảng 2.000 năm.

Cuộc khai quật phát hiện một hệ thống mộ táng gồm bốn quan tài. Trong đó, chiếc quan tài số 3 thu hút sự chú ý đặc biệt vì tình trạng bảo tồn khác thường. Khi các chuyên gia mở nắp quan tài tại Bảo tàng Liên Vân Cảng, họ phát hiện thi hài một phụ nữ nằm trong lớp chất lỏng màu nâu sẫm. Điều khiến mọi người kinh ngạc là cơ thể người phụ nữ vẫn giữ được hình dạng tương đối nguyên vẹn sau hàng nghìn năm.

Một ngôi mộ cổ được phát hiện tại Trung Quốc gây kinh ngạc khi chứa thi hài phụ nữ hơn 2.000 năm vẫn còn nguyên vẹn. Ảnh: Bảo tàng Liên Vân Cảng/Sohu.

Thi hài hơn 2.000 năm chưa phân hủy hoàn toàn

Theo kết quả kiểm tra ban đầu, người phụ nữ cao khoảng 1,58 m, qua đời khi khoảng 50 tuổi. Phần lớn da đã chuyển sang màu nâu sẫm, một số khu vực có màu vàng xám. Tuy nhiên, nhiều mô mềm vẫn được bảo tồn, da còn độ đàn hồi nhất định.

Khuôn mặt thi hài biến dạng theo thời gian, tạo nên vẻ ngoài khác thường. Đây là kết quả của quá trình biến đổi sau khi chết, không phải bằng chứng cho thấy người phụ nữ từng trải qua sự kiện kinh hoàng trước lúc qua đời. Phát hiện này có ý nghĩa đặc biệt đối với khảo cổ học Trung Quốc. Đây được ghi nhận là thi hài ướt thời Hán đầu tiên tìm thấy ở khu vực phía Bắc sông Trường Giang.

Trước đó, những phát hiện nổi tiếng cùng loại từng xuất hiện tại khu mộ Mã Vương Đôi ở Hồ Nam và các ngôi mộ cổ tại Hồ Bắc. Khác với xác ướp được bảo quản bằng phương pháp làm khô, thi hài ướt vẫn duy trì một phần độ ẩm trong mô cơ thể.

Các nhà nghiên cứu cho rằng điều kiện kín của quan tài, môi trường chôn cất và thành phần chất lỏng bên trong có thể góp phần làm chậm quá trình phân hủy. Tuy nhiên, cơ chế bảo tồn cụ thể vẫn cần được phân tích khoa học, không thể đơn giản kết luận rằng chất lỏng trong quan tài có tác dụng chống phân hủy đặc biệt.

Con dấu nhỏ hé lộ danh tính người phụ nữ

Trong quá trình kiểm tra các đồ tùy táng, nhóm khảo cổ tìm thấy nhiều hiện vật, bao gồm gương đồng, hộp sơn mài, lược, dụng cụ trang điểm và những vật dụng sinh hoạt. Đáng chú ý nhất là một con dấu đồng hình vuông, cạnh khoảng 1,3 cm, có núm hình rùa.

Trên mặt dấu khắc dòng chữ cổ được đọc là "Lăng thị Huệ Bình". Nhờ hiện vật này, các chuyên gia bước đầu xác định danh tính người phụ nữ là Lăng Huệ Bình.

Trong xã hội thời Hán, con dấu không đơn thuần là vật dụng cá nhân mà còn có thể phản ánh địa vị và thân phận người sở hữu. Việc sử dụng con dấu có núm hình rùa, cùng những hiện vật được chôn theo, cho thấy người phụ nữ có khả năng thuộc một gia đình có vị thế nhất định trong xã hội. Tuy nhiên, những chứng cứ này chưa đủ để khẳng định bà là công chúa hoặc người trực tiếp nắm giữ chức vụ quan trọng.

Con dấu nhỏ hé lộ danh tính người phụ nữ. Ảnh: Bảo tàng Liên Vân Cảng/ (Wu Gong Chu Miao V/ Sohu).

Những bí ẩn phía sau ngôi mộ cổ

Một vấn đề khiến giới nghiên cứu quan tâm là vì sao thi hài Lăng Huệ Bình được bảo tồn tốt, trong khi những người khác chôn cùng khu mộ chủ yếu chỉ còn xương cốt. Sự khác biệt này đặt ra nhiều câu hỏi về cấu trúc quan tài, điều kiện môi trường và những biến đổi xảy ra sau khi chôn cất.

Các chuyên gia cũng đặc biệt chú ý đến chiếc quan tài nam giới nằm gần đó. Bên trong có những con dấu đồng bị ăn mòn, khiến việc xác định danh tính chủ nhân gặp nhiều khó khăn.

Ngoài ra, các hiện vật và tài liệu tìm thấy trong mộ cho thấy tang lễ có thể liên quan đến một gia đình thuộc tầng lớp cao quý của xã hội Tây Hán.

Sau khi được khai quật, thi hài Lăng Huệ Bình được đưa vào chương trình nghiên cứu và bảo tồn chuyên biệt. Các chuyên gia tiến hành kiểm tra mô cơ thể, nghiên cứu đặc điểm nhân chủng học và phục dựng diện mạo nhằm tìm hiểu thêm về cuộc sống của người phụ nữ thời cổ đại. Phát hiện tại Liên Vân Cảng không chỉ cung cấp tư liệu quý về kỹ thuật mai táng mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu điều kiện sống, phong tục tang lễ và cấu trúc xã hội Trung Quốc cách đây hơn hai thiên niên kỷ.

Thiên Đăng (Tổng hợp)

'Đống rác' trong cổ mộ Chiến Quốc hé lộ giá trị lịch sử đặc biệt

Một đống rác đã được khai quật từ khu mộ thời Chiến Quốc. Sau khi xem xét, các nhà khảo cổ học cho rằng, đống rác này còn quý giá hơn bất cứ thứ gì khác.

Trong quá trình khai quật quần thể mộ cổ Cửu Liên Đôn thời Chiến Quốc ở Tảo Dương, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), các nhà khảo cổ từng phát hiện một đống vật chất màu đen, thoạt nhìn giống những tàn tích hữu cơ đã mục nát. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra và xử lý, họ nhận ra đây là những mảnh thẻ tre cổ đã tồn tại hơn 2.000 năm tuổi. Dù phần lớn đã hư hỏng nghiêm trọng, những di vật này được đánh giá có giá trị đặc biệt bởi chúng có thể chứa đựng thông tin trực tiếp về đời sống và lịch sử thời Chiến Quốc cổ xưa.

Một đống rác đã được khai quật từ khu mộ thời Chiến Quốc. Sau khi xem xét, các nhà khảo cổ học cho rằng, đống rác này còn quý giá hơn bất cứ thứ gì khác. Ảnh: @Sohu.

Trong thế kỷ trước, các nhà khảo cổ Trung Quốc đã lần lượt tiến hành nhiều cuộc khai quật tại khu vực Tảo Dương, nơi từng thuộc vùng đất của nước Sở thời Chiến Quốc. Qua các cuộc khai quật, nhiều ngôi mộ của tầng lớp quý tộc nước Sở đã được phát hiện, cung cấp nhiều tư liệu quan trọng về lịch sử, văn hóa và chế độ mai táng của thời kỳ này.

Trong số đó, quần thể mộ cổ Cửu Liên Đôn được xem là một trong những phát hiện đáng chú ý. Trong đó, toàn bộ khu mộ kéo dài khoảng 5 km, gồm chín ngôi mộ có mối liên hệ với nhau nhưng vẫn tồn tại tương đối độc lập. Quy mô và cấu trúc của quần thể mộ cho thấy đây không phải một khu mai táng thông thường, mà có khả năng liên quan đến những nhân vật có địa vị cao trong xã hội nước Sở.

Đặc biệt, Mộ số 1 có quy mô rất lớn. Chỉ riêng khu vực hố tùy táng đã hơn 500 m². Quy mô này phản ánh địa vị đặc biệt của người được chôn cất, bởi trong xã hội cổ đại, quy cách và kích thước lăng mộ thường gắn chặt với thân phận, quyền lực và địa vị của chủ nhân.

Điểm đáng chú ý nhất của cuộc khai quật lại xuất hiện trong quá trình xử lý Mộ số 1. Khi dọn dẹp một góc của phòng mộ, các thành viên đoàn khảo cổ phát hiện một đống vật chất màu đen. Chúng kết thành từng mảng, hình dạng không rõ ràng và có mùi phân hủy mạnh. Thoạt nhìn, vật chất này giống như phần còn lại của những vật hữu cơ đã mục nát sau thời gian dài nằm dưới lòng đất.

Ban đầu, đống vật chất không được đặc biệt chú ý. Nhưng khi các chuyên gia tiến hành làm sạch và kiểm tra kỹ hơn, họ nhận ra đây không phải rác hay chất hữu cơ thông thường mà là những di tích còn lại của các thẻ tre.

Do bị chôn trong môi trường ẩm ướt suốt hàng nghìn năm, các thẻ tre đã bị phân hủy nghiêm trọng. Ảnh: @Sohu.

Khi ngôi mộ được mở, sự thay đổi đột ngột về không khí và độ ẩm khiến những vật liệu hữu cơ vốn đã rất yếu tiếp tục bị oxy hóa và nhanh chóng tan rã. Vì vậy, thay vì giữ nguyên hình dạng ban đầu, chúng chỉ còn lại những mảnh màu đen, rất dễ vỡ.

Nhận thức được giá trị của phát hiện, các nhà khảo cổ nhanh chóng đưa những mảnh thẻ tre về bảo tàng để tiến hành bảo quản và phục hồi khẩn cấp. Tuy nhiên, tình trạng của chúng quá nghiêm trọng. Phần lớn thẻ tre đã bị ngâm nước trong thời gian dài, sau đó tiếp tục chịu tác động mạnh khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Vì vậy, dù các chuyên gia sử dụng nhiều phương pháp kỹ thuật, chỉ một số rất ít mảnh tre còn giữ được trạng thái tương đối hoàn chỉnh.

Dù phần lớn nội dung hiện vẫn chưa thể giải mã hoàn chỉnh, nhưng việc phát hiện, bảo quản và nghiên cứu những mảnh thẻ tre này vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với việc phục dựng lịch sử nước Sở và xã hội thời Chiến Quốc. Ảnh: @Sohu.

Ngay cả những mảnh được phục hồi cũng không còn nguyên vẹn về nội dung. Các đoạn văn bản bị đứt gãy, thiếu nhiều phần nên rất khó ghép nối thành câu hoàn chỉnh. Công việc nhận diện ký tự, phục hồi văn bản và giải mã nội dung vì thế gặp nhiều trở ngại.

Dù vậy, các nhà khảo cổ vẫn tiến hành bảo quản nghiêm ngặt những mảnh thẻ tre còn lại, trong đó có phương pháp đóng kín trong môi trường chân không, với hy vọng công nghệ bảo tồn và phục hồi trong tương lai có thể giúp khai thác thêm thông tin từ những di vật thẻ tre này.

Giá trị của thẻ tre nằm ở chỗ chúng không đơn thuần là đồ vật được đặt trong mộ. Nếu có thể phục hồi chữ viết cổ, những mảnh tre này có khả năng cung cấp thông tin trực tiếp về con người, xã hội và tư tưởng thời Chiến Quốc. Trong khi vàng, ngọc và những vật tùy táng khác chủ yếu phản ánh địa vị, nghi lễ và đời sống vật chất, văn bản cổ từ thẻ tre có thể cung cấp những dữ liệu trực tiếp rõ nét hơn về cách con người thời đó ghi chép và nhìn nhận thế giới nhân sinh quan.

Ảnh: @Sohu.

Phát hiện này cũng cho thấy công việc khảo cổ không chỉ nhằm tìm kiếm những hiện vật quý giá về vật chất. Một vật thể tưởng như không có giá trị, thậm chí bị nhầm là “rác”, vẫn có thể chứa đựng những thông tin đặc biệt quan trọng. Đối với khảo cổ học, giá trị của một di vật không nhất thiết nằm ở vẻ ngoài hay vật liệu cấu thành mà còn nằm ở thông tin lịch sử mà nó đang lưu giữ.

Thiên Đăng (Tổng hợp)

Nỏ bắn như súng liên thanh: Phát minh quân sự độc đáo của Trung Hoa cổ đại

Thay vì phải lên dây và nạp tên sau mỗi phát bắn, một loại nỏ cổ đại Trung Hoa có thể thực hiện liên tiếp nhiều lần chỉ bằng thao tác cần gạt.

Nỏ bắn như súng liên thanh: Phát minh quân sự độc đáo của Trung Hoa cổ đại

Nỏ lặp Chu Cát, còn gọi là Chu-ko-nu, là một loại vũ khí độc đáo trong lịch sử quân sự Trung Quốc. Tên gọi gắn với Gia Cát Lượng (181–234), quân sư nổi tiếng thời Tam Quốc, người được các tài liệu lịch sử truyền thống ghi nhận đã cải tiến loại nỏ có khả năng bắn liên tiếp. Tuy nhiên, ý tưởng nỏ lặp thực tế đã xuất hiện trước thời Gia Cát Lượng nhiều thế kỷ.

Điểm đặc biệt của thiết kế nằm ở hộp chứa tên đặt phía trên thân nỏ. Khi người sử dụng đẩy và kéo cần gạt, cơ cấu bên trong đồng thời thực hiện các thao tác lên dây, đưa mũi tên tiếp theo vào rãnh bắn và giải phóng dây cung. Nhờ vậy, người sử dụng không phải nạp từng mũi tên bằng tay như nỏ thông thường. Một số mẫu có thể chứa khoảng 10 mũi tên và bắn hết trong chưa đầy 15 giây.

Một mẫu nỏ lặp Trung Hoa với hộp chứa tên phía trên và cần gạt vận hành cơ cấu bắn. Ảnh: mandarinmansion.com

Khảo cổ học cho thấy nỏ lặp đã tồn tại từ thời Chiến Quốc. Năm 1986, các nhà khảo cổ phát hiện một mẫu nỏ lặp trong ngôi mộ cổ tại Hồ Bắc, có niên đại khoảng thế kỷ IV trước Công nguyên. Hiện vật này có hộp chứa tới 20 mũi tên và cơ cấu đặc biệt cho phép bắn hai mũi cùng lúc. Đây là bằng chứng cho thấy công nghệ nỏ lặp có lịch sử lâu đời hơn nhiều so với thời Gia Cát Lượng.

Dù có tốc độ bắn ấn tượng, nỏ Chu Cát tồn tại một nhược điểm lớn: Lực bắn tương đối yếu. Do sử dụng cánh cung ngắn và kết cấu nhỏ gọn, năng lượng tích trữ không thể sánh với những loại nỏ quân sự mạnh thông thường. Tầm bắn, khả năng xuyên phá và độ chính xác cũng hạn chế. Vì thế, ưu thế của nó nằm ở khả năng tạo ra nhiều phát bắn nhanh hơn là sức công phá của từng mũi tên.

Một số tài liệu quân sự cổ còn đề cập việc sử dụng mũi tên tẩm độc nhằm bù đắp khả năng xuyên phá hạn chế. Nỏ lặp tiếp tục được sử dụng tại Trung Hoa trong nhiều thế kỷ, thậm chí còn xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX.

Không phải vũ khí mạnh nhất, nỏ Chu Cát vẫn là minh chứng đáng kinh ngạc cho tư duy cơ khí của người Trung Hoa cổ đại: Ưu tiên tốc độ và khả năng vận hành liên tục thay vì chỉ tập trung vào sức mạnh của một phát bắn.

Theo: Theo Kiến Thức