Quan sát của triết gia vĩ đại về Trái Đất đã chính xác từ 2.400 năm trước.
Tượng triết gia vĩ đại Plato, người sống cách đây khoảng 2.400 năm ở Athens (Hy Lạp)
Các nhà khoa học từ Đại học Pennsylvania, Đại học Eötvös Loránd và Đại học Debrecen đã sử dụng các mô hình toán học và hình học tiên tiến để phân tích hình dạng của các mảnh đá trên khắp hành tinh. Họ phát hiện ra rằng khi bất kỳ loại đá nào bị vỡ ra một cách tự nhiên do các tác động vật lý như xói mòn hay va đập, các mảnh vỡ có xu hướng tạo thành những hình dạng mà về mặt thống kê trung bình là khối lập phương.
Nghiên cứu bắt đầu bằng cách sử dụng các mô hình máy tính để cắt ngẫu nhiên một thực thể ba chiều thành nhiều phần khác nhau. Sau đó, nhóm nghiên cứu so sánh kết quả này với hàng nghìn mảnh đá thực tế được thu thập từ tự nhiên, từ các mỏ đá cho đến các mảnh vụn nhỏ nhất. Kết quả cho thấy cho dù đó là những tảng đá khổng lồ bị nứt vỡ do băng giá hay các hạt sỏi bị mài mòn, hình dạng hình học cơ bản của chúng luôn hội tụ về những khối sáu mặt có tính chất tương đồng với khối lập phương.
Dù thế nào mọi thứ đều là khối lập phương
Điều này có nghĩa là tầm nhìn của Plato về cấu trúc của thế giới không chỉ là triết học trừu tượng. Trong hệ thống các khối đa diện đều của mình, Plato tin rằng mỗi nguyên tố cơ bản của vũ trụ gắn liền với một hình khối nhất định, trong đó khối lập phương đại diện cho Đất vì tính ổn định bền vững của nó. Khoa học hiện đại giờ đây xác nhận rằng nếu chúng ta chia nhỏ lớp vỏ Trái Đất thành những phần cơ bản nhất, chúng thực sự tuân theo trật tự hình học mà ông đã mô tả từ hơn 2300 năm trước.
Khám phá này không chỉ minh oan cho một trong những bộ óc vĩ đại nhất lịch sử mà còn mở ra cách nhìn mới về cách các hệ thống địa chất trên hành tinh chúng ta vận hành. Nó cho thấy toán học và hình học là ngôn ngữ nền tảng thực sự của tự nhiên, giống như cách mà các triết gia cổ đại đã từng tin tưởng. Trái Đất không đơn thuần là một quả cầu hỗn độn của đá và đất, mà là một tập hợp có trật tự được xây dựng từ những hình khối hình học cơ bản và đồng nhất nhất.
Lòng hồ đầy "tàu ma" ở Mỹ
Khu vực Ngũ Đại Hồ có từ 6.000 đến 10.000 xác tàu đắm, phần lớn vẫn chưa được tìm thấy
Từ những lời kể mơ hồ, “tàu ma” F.J. King cuối cùng cũng lộ diện sau 140 năm chìm trong bão dữ ở hồ Michigan, ngoài khơi bang Wisconsin - Mỹ. Đó là kết quả sau gần 50 năm nỗ lực tìm kiếm của Hội Lịch sử Wisconsin và Hiệp hội Khảo cổ học dưới nước Wisconsin.
Nhóm do nhà nghiên cứu Brendon Baillod dẫn dắt gần đây tiết lộ xác "tàu ma" được tìm thấy ngoài khơi Baileys Harbor, một thị trấn khoảng 280 người trên bán đảo Door thuộc bang Wisconsin. Đây là phần mũi đất nhô ra hồ Michigan, tạo nên hình dạng "ngón tay cái" đặc trưng của bang này.
Ảnh gốc trong bộ sưu tập của chuyên gia Brendon Baillod cho thấy tàu F.J. King chỉ có 2 cột buồm và chỉ được lắp thêm cột buồm thứ 3 không lâu trước khi bị đắm. Ảnh: Hội Lịch sử Wisconsin
Giải mã "tàu ma" F.J. King
Tàu chở hàng 3 cột buồm mang tên F.J. King dài gần 44 m, được đóng năm 1867 tại TP Toledo thuộc bang Ohio - Mỹ, chuyên dùng vận chuyển ngũ cốc và quặng sắt.
Nhóm nghiên cứu cho hay F.J. King gặp bão dữ giữa đêm khuya khiến tàu chìm ngoài khơi bán đảo Door ngày 15-9-1886, tức sau khoảng 19 năm hoạt động. Khi đó, con tàu đang chở quặng sắt từ Escanaba, bang Michigan tới Chicago, bang Illinois - Mỹ.
Bão lớn tạo ra những con sóng cao tới 3 m, làm bục các mối nối thân tàu. Sau nhiều giờ bơm nước, thuyền trưởng William Griffin ra lệnh cho thủy thủ đoàn xuống xuồng cứu sinh mang theo.
Hình ảnh mô phỏng 3D F.J. King cho thấy phần mũi tàu bị hư hại khi chìm xuống đáy hồ Michigan, còn phần đuôi bị thổi bật trong cơn bão. Ảnh: Hội Lịch sử Wisconsin
Con tàu cuối cùng chìm phần mũi trước vào khoảng 2 giờ sáng, phần nhà boong phía đuôi bị thổi bay trong cơn bão, hất tung giấy tờ của thuyền trưởng Griffin lên không trung hàng chục mét.
Thời điểm đó, một chiếc tàu buồm đi ngang qua đã hỗ trợ thủy thủ đoàn và đưa họ về thị trấn Baileys Harbor.
Từ thập niên 1970, rất nhiều nhóm đã cố gắng tìm kiếm tung tích F.J. King nhưng không mang lại kết quả, do những mâu thuẫn về lời kể vị trí khi con tàu đắm.
Thuyền trưởng Griffin báo cáo con tàu chìm cách Baileys Harbor khoảng 8 km, trong khi người gác hải đăng nói đã thấy cột buồm của tàu trồi lên khỏi mặt nước gần bờ hơn.
Ngư dân cũng nhiều lần khẳng định lưới của họ từng kéo lên các mảnh vỡ của con tàu.
Các nhóm săn xác tàu sau đó lùng sục khắp khu vực nhưng đều tay trắng. Vì thế, theo thời gian, F.J. King trở thành một huyền thoại trong cộng đồng săn tìm xác tàu đắm ở bang Wisconsin.
"Chúng tôi thực sự muốn vén màn bí ẩn này nhưng cũng từng nghĩ sẽ không làm được" – đài CNN dẫn lời nhà sử học hàng hải Baillod cho biết.
Chuyên gia Baillod tin rằng do trong đêm tối nên thuyền trưởng Griffin khi đó có thể không biết chính xác vị trí tàu chìm. Ông vạch ra khu vực rộng 5,17 km² quanh vị trí do người gác hải đăng cung cấp và tiến hành tìm kiếm.
Nhóm sử dụng công nghệ sonar, bất ngờ phát hiện một vật thể dài khoảng 42,6 m, cách vị trí người gác hải đăng nêu ra chưa đầy 0,8 km và hóa ra đó chính là tàu F.J. King.
"Một vài người trong chúng tôi phải véo nhau để tin đó là thật"- chuyên gia Baillod hồ hởi - "Con tàu trước đó dường như đã biến mất không dấu vết. Qua bao lần tìm kiếm thất bại, chúng tôi không ngờ cuối cùng đã tìm thấy F.J. King và cũng không ngờ lại nhanh đến vậy".
Ông Baillod bày tỏ: "Thật không thể tin nổi khi nhóm chúng tôi là những người đầu tiên nhìn thấy tàu F.J. King kể từ năm 1886".
Vô lăng điều khiển (bánh lái) của F.J. King nằm dưới đáy hồ Michigan, ngay phía sau phần đuôi tàu. Ảnh: AP
Đầy xác "tàu ma" dưới Ngũ Đại Hồ
Hiệp hội Khảo cổ học dưới nước Wisconsin đã phát hiện 5 xác tàu trong 3 năm qua ở Ngũ Đại Hồ, tức nhóm 5 hồ nước ngọt lớn ở Bắc Mỹ. Trong đó, Michigan là hồ duy nhất nằm hoàn toàn trong lãnh thổ Mỹ.
Đầu năm 2025, nhóm tìm thấy tàu hơi nước L.W. Crane trên sông Fox tại Oshkosh, cùng tàu kéo John Evenson và tàu buồm Margaret A. Muir ngoài khơi Algoma, đều thuộc bang Wisconsin.
Nhóm của chuyên gia Baillod cũng phát hiện tàu buồm Trinidad ngoài khơi Algoma vào năm 2023.
Thư viện Nước Wisconsin thuộc Đại học Wisconsin–Madison cho hay khu vực Ngũ Đại Hồ có từ 6.000 đến 10.000 xác tàu đắm, phần lớn vẫn chưa được tìm thấy.
Các nhà nghiên cứu biết về những vụ đắm tàu này vì mọi tàu thương mại hoạt động trên hồ đều phải được báo cáo.
"Từ đầu thế kỷ XIX đến thế kỷ XX, ước tính khoảng 40.000 con tàu đã đi lại trên Ngũ Đại Hồ"- chuyên gia Baillod, người đã xây dựng một cơ sở dữ liệu về các con tàu này suốt 3 thập kỷ qua, phỏng đoán.
Có khoảng 6.000 tàu thương mại nằm lại dưới đáy Ngũ Đại Hồ do bão tố hoặc các sự cố khác. Riêng hồ Michigan có hơn 200 xác tàu vẫn đang được tìm kiếm.
Các xác tàu ở Ngũ Đại Hồ đã được phát hiện từ thập niên 1960 nhưng những năm gần đây tốc độ phát hiện tăng mạnh. Điều này nhờ sự chú ý của truyền thông, nước hồ trong hơn và công nghệ tìm kiếm tốt hơn, giá rẻ hơn. Một số thợ săn xác tàu và cơ quan truyền thông gọi đây là "thời kỳ hoàng kim" của việc phát hiện tàu đắm.
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) đang triển khai một dự án lập bản đồ đáy Ngũ Đại Hồ với độ phân giải cao vào năm 2030. Nếu thành công, toàn bộ các xác tàu sẽ được tìm thấy, theo ông Baillod.
Xác tàu buồm F.J. King được nhìn thấy dưới đáy hồ Michigan hồi tháng 8-2025. Ảnh: AP
Lịch sử loài người có thể phải viết lại vì phát hiện của một người chăn cừu vào năm 1959
Hộp sọ Petralona kỳ bí gây kinh ngạc cho các nhà khoa học sau khi nằm kẹt trong vách hang suốt 300.000 năm.
Hộp sọ Petralona là một ẩn số thực sự đối với giới nghiên cứu. Được tìm thấy trong tình trạng gắn chặt vào vách hang động, mẫu vật tiền sử này dường như không thuộc về loài Homo sapiens hay người Neanderthal, và nó liên tục thách thức mọi nỗ lực nhằm xếp loại chính xác vào cây phả hệ nhân loại hiện có.
Năm 1959, trong một hang đá vôi gần Thessaloniki tại tỉnh Chalkidiki ở Hy Lạp, một người chăn cừu tình cờ phát hiện một lối vào hang động nhỏ hẹp khi lớp tuyết dày tan chảy. Ông đã tìm một nhóm dân làng để giúp ông dọn sạch lối vào. Ngõ hẹp đó dẫn họ vào một hang động giàu nhũ đá và măng đá, với một hộp sọ người lơ lửng trên vách hang, bị một măng đá xuyên qua.
Các nhà khảo cổ ngay lập tức vào cuộc. Trải qua hàng thiên niên kỷ, dòng nước giàu khoáng chất nhỏ giọt liên tục lên hộp sọ, bao phủ nó trong một lớp calcite màu nâu sẫm. Cuối cùng, phần xương về cơ bản đã hợp nhất với đá xung quanh, tạo nên hình ảnh ám ảnh như một linh hồn bị mắc kẹt đang nhô ra khỏi vách hang. Phần hàm dưới của nó không bao giờ được tìm thấy, nhiều khả năng là do đã bị quá trình canxi hóa vùi lấp hoàn toàn.
Mới đầu, hộp sọ tiền sử này được tin là thuộc về một thành viên của dòng giống Homo erectus hoặc Neanderthal. Một số nghiên cứu sau đó thậm chí còn gợi ý rằng đây có thể là đại diện sớm của loài Homo sapiens, một phát hiện mang tính bùng nổ nếu xét đến vị trí và độ tuổi tiềm năng của nó. Tuy nhiên, các nghiên cứu sâu hơn cho thấy nó thiếu nhiều đặc điểm điển hình mà người ta thường thấy ở những chủng người quen thuộc này.
Điều thú vị là hộp sọ Petralona có nét tương đồng đáng kinh ngạc với một hộp sọ 300,000 năm tuổi được tìm thấy tại Zambia, miền nam châu Phi, cách đây hơn một thế kỷ. Hầu hết các nhà nghiên cứu phân loại mẫu vật đó là Homo heidelbergensis, một loài vượn người đã tuyệt chủng được cho là tổ tiên chung của cả người Neanderthal và con người hiện đại.
Một trở ngại lớn khác trong việc xác định Người đàn ông Petralona chính là mốc thời gian không nhất quán. Vì hộp sọ được tìm thấy bên trong các lớp khoáng chất thay vì các tầng trầm tích rõ ràng, việc xác định niên đại đã chứng minh là cực kỳ khó khăn. Các nghiên cứu khác nhau đã đưa ra kết quả dao động từ 170,000 đến 700,000 năm, một khoảng thời gian quá rộng khiến nhiều giả thuyết vẫn còn bỏ ngỏ.
Vào năm 2025, các nhà nghiên cứu đã đạt được một bước đột phá quan trọng khi sử dụng phương pháp xác định niên đại bằng chuỗi uranium trên lớp calcite bám phía trên hộp sọ. Kết quả cho thấy niên đại tối thiểu khoảng 286,000 năm, với sai số khoảng 9,000 năm, gợi ý rằng nó có thể cùng thời với hộp sọ H. heidelbergensis từ miền nam châu Phi.
Giáo sư Chris Stringer, một nhà nhân chủng học hàng đầu tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở London và là một trong những đồng tác giả của nghiên cứu năm 2025, cho biết về mặt hình thái, chúng thuộc cùng một nhóm và về mặt niên đại, chúng cũng có vẻ rất gần nhau. Ông nói thêm rằng nếu lớp calcite trên hóa thạch phát triển rất nhanh sau khi hóa thạch được đưa vào hang, thì con số khoảng 288,000 đến 290,000 là niên đại chuẩn xác cho mẫu vật. Nhưng nếu hóa thạch đã nằm trong hang một thời gian trước khi lớp calcite bám lên, thì tuổi đời đó chỉ là niên đại tối thiểu.
Cột mốc thời gian vững chắc này củng cố thêm cho quan điểm rằng các quần thể người tiền sử ở châu Âu và châu Phi có thể vẫn giữ mối quan hệ họ hàng gần gũi trong suốt thời kỳ Trung Pleistocene, tạo thành một dòng dõi mở rộng được gọi là H. heidelbergensis sensu lato sinh sống trên một vùng rộng lớn của hành tinh. Tuy nhiên, đúng như tính chất của ngành nghiên cứu sự tiến hóa của loài người, thực tế có lẽ còn phức tạp hơn nhiều so với những gì câu chuyện rắc rối này gợi mở.
Nguồn: IFLScience
Phát hiện "nàng tiên cá" dạt vào bãi biển, chuyên gia xác nhận: Đây là loài từng bị tuyên bố tuyệt chủng
Sự xuất hiện của một "nàng tiên cá" dài hơn 1,5 mét tại bãi biển đã khiến cộng đồng mạng xôn xao.
Thông tin một thi thể nghi là "nàng tiên cá"
Theo thông tin từ báo chí Trung Quốc, ngày 12/2, một người yêu chim hoang dã khi đi dọc bờ biển tại Ngô Xuyên (thuộc Trạm Giang) đã phát hiện một thi thể "nàng tiên cá" bị vùi một phần trong cát. Phần đuôi còn tương đối nguyên vẹn, trong khi phần đầu đã phân hủy nghiêm trọng.
Cục Nông nghiệp và Nông thôn địa phương sau đó xác nhận, nhiều khả năng đây là thi thể bò biển cũng là một loài động vật quý hiếm được mệnh danh là "nàng tiên cá" do thân hình tròn, vây trước giống cánh tay và chiếc đuôi dẹt đặc trưng.
Theo cơ quan chức năng, nhiều khả năng đây là thi thể bò biển cũng là một loài động vật quý hiếm được mệnh danh là "nàng tiên cá". (Ảnh: Sohu)
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, lực lượng chức năng đã phong tỏa hiện trường, cử nhân viên túc trực bảo vệ và đưa thi thể vào kho lạnh. Mẫu vật dự kiến sẽ được bàn giao cho Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc để tiến hành giám định chính thức.
Chủ đề "Phát hiện thi thể nghi là bò biển tại bãi biển Trạm Giang" nhanh chóng leo lên top tìm kiếm nóng trên mạng xã hội Trung Quốc, thu hút hàng triệu lượt quan tâm.
Loài từng bị tuyên bố tuyệt chủng chức năng tại Trung Quốc
Bò biển (Dugong dugon) là động vật có vú sống hoàn toàn dưới nước, chủ yếu ăn cỏ biển và thường sinh sống ở vùng ven bờ nhiệt đới, đặc biệt là khu vực Ấn Độ Dương – Tây Thái Bình Dương.
Tại Trung Quốc, loài này được xếp vào diện động vật bảo vệ cấp quốc gia hạng nhất. Tuy nhiên, năm 2022, một nhóm nhà khoa học quốc tế công bố nghiên cứu cho rằng bò biển đã "tuyệt chủng chức năng" tại vùng ven biển Trung Quốc. Điều này có nghĩa là số lượng cá thể còn lại quá ít, không đủ để duy trì một quần thể sinh sản ổn định trong tự nhiên.
Tại Trung Quốc, bò biển được xếp vào diện động vật bảo vệ cấp quốc gia hạng nhất. (Ảnh: Sohu)
Nguyên nhân chính được chỉ ra là suy giảm thảm cỏ biển, ô nhiễm môi trường và hoạt động đánh bắt ven bờ.
Chính vì thế, phát hiện mới nhất tại Trạm Giang không chỉ gây tiếc nuối mà còn đặt ra nhiều câu hỏi: Liệu còn cá thể nào sống sót trong tự nhiên? Và môi trường biển ven bờ đã thay đổi ra sao trong những năm gần đây?
Hồi chuông cảnh báo về bảo tồn sinh vật biển quý hiếm
Việc một thi thể nghi là bò biển dạt vào bờ biển lần này được giới chuyên môn nhìn nhận là tín hiệu đáng suy ngẫm. Dù chưa có kết luận giám định cuối cùng, sự kiện này một lần nữa cho thấy những thách thức lớn trong công tác bảo tồn sinh vật biển.
Bò biển vốn được xem là "loài chỉ thị" cho sức khỏe của hệ sinh thái cỏ biển. Khi môi trường sống bị thu hẹp hoặc suy thoái, chúng gần như không còn cơ hội tồn tại. Vì vậy, sự biến mất hoặc tái xuất của loài này đều mang ý nghĩa khoa học đặc biệt.
Việc một thi thể nghi là bò biển dạt vào bờ biển lần này được giới chuyên môn nhìn nhận là tín hiệu đáng suy ngẫm. (Ảnh: Sohu)
Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và gia tăng áp lực từ hoạt động kinh tế ven biển, việc phục hồi thảm cỏ biển và thiết lập khu bảo tồn hiệu quả là yếu tố then chốt nếu muốn cứu các loài đang đứng trước nguy cơ biến mất vĩnh viễn.
Phát hiện tại Trạm Giang có thể chỉ là một trường hợp cá biệt. Nhưng với nhiều người, hình ảnh "nàng tiên cá" dạt vào bờ không đơn thuần là câu chuyện gây tò mò mà là lời nhắc nhở rõ ràng về cái giá phải trả khi thiên nhiên bị tổn thương quá lâu.
Theo Sohu, Sina
