Chính quyền Ai Cập công bố phục chế thành công bức tranh "Hai anh em" (Tondo of the Two Brothers) thuộc bộ sưu tập chân dung xác ướp Fayoum nổi tiếng từ thế kỷ thứ 2. Theo AP, đây là bước chuẩn bị quan trọng để mang tuyệt tác này ra nước ngoài triển lãm lần đầu tiên.
Bức tranh cổ "Hai anh em" được trưng bày tại Bảo tàng Ai Cập (Cairo)
Ảnh: AP
Để hoàn thành công trình, các chuyên gia phục chế từ Rome (Ý) đã phối hợp cùng đội ngũ Bảo tàng Ai Cập tại Tahrir, nơi lưu giữ bộ sưu tập, làm việc liên tục trong 3 tuần.
Theo AP, chân dung xác ướp Fayoum là dòng tranh độc đáo, chủ yếu vẽ bằng sáp nóng chảy trên tấm gỗ mỏng rồi đặt lên mặt người chết bên trong lớp vải quấn. Phong cách này pha trộn giữa nghi thức tang lễ truyền thống của Ai Cập với ảnh hưởng nghệ thuật Hy Lạp - La Mã.
Bức "Hai anh em" được đánh giá là độc bản nhờ khung tranh hình tròn và khắc họa cùng lúc hai nhân vật thay vì một. Nhờ đợt phục chế này, các đường nét của người anh trai nằm ở phía bên phải bức tranh đã được khôi phục rõ nét.
Du khách ghi hình bức chân dung "Demos" thuộc bộ sưu tập Fayoum tại Bảo tàng Ai Cập (Cairo)
Ảnh: AP
Ông Aly Abdel Halim, Giám đốc Bảo tàng Ai Cập tại Tahrir cho biết, công tác bảo tồn đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa. Khung gỗ của bức tranh đã bị mối mọt gặm nhấm nặng nề, trong khi lớp màu vẽ trên bề mặt lại cực kỳ giòn và dễ vỡ.
Theo Bộ trưởng Du lịch và Cổ vật Ai Cập Sherif Fathy, dự án thể hiện sự hợp tác hiệu quả giữa chuyên gia hai nước trong việc gìn giữ di sản cho thế hệ sau.
Sau khi phục chế, bức tranh cùng phần lớn bộ sưu tập sẽ được Ai Cập cho mượn để trưng bày tại Rome từ tháng 11.2026 đến tháng 5.2027. Ông Tomaso Radaelli, Chủ tịch MondoMostre (đơn vị tổ chức sự kiện) cho biết, triển lãm sẽ quy tụ hơn 110 hiện vật cổ, bao gồm tranh gỗ, vải liệm, mặt nạ, tượng cẩm thạch và trang sức.
Israel trả 22 cổ vật cho Hy Lạp
Theo AP, hôm 14.10, Israel trao trả 22 cổ vật bị đưa ra khỏi Hy Lạp trái phép. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Athens đang đẩy mạnh chiến dịch quốc tế nhằm đòi lại các tác phẩm điêu khắc nổi tiếng từng bị mang khỏi khu đền Acropolis.
Bộ trưởng Văn hóa Hy Lạp Lina Mendoni đã tiếp nhận số hiện vật này từ Cơ quan Cổ vật Israel và ông Amir Ganor, Trưởng bộ phận phòng chống trộm cắp của cơ quan này, tại Bảo tàng Khảo cổ Quốc gia ở Athens.
"Đây là lần đầu tiên Israel trả lại cổ vật cho Hy Lạp, mở ra sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa hai nước trong việc bảo vệ di sản. Mỗi lần cổ vật được về lại quê hương đều mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn", bà Mendoni chia sẻ với AP.
Các cổ vật Hy Lạp có niên đại từ thế kỷ thứ 6 và thứ 5 trước Công nguyên được trưng bày tại buổi lễ tiếp nhận ở Bảo tàng Khảo cổ Quốc gia (Athens) sau khi được Israel trao trả
Ảnh: AP
Bộ sưu tập được trao trả gồm một tượng nhỏ bằng đồng hình phụ nữ và nhiều đồ gốm như bình đựng dầu, bình hai quai, cốc uống nước có khắc họa tiết thần thoại và hoa văn hình học. Các chuyên gia xác định niên đại sơ bộ của số cổ vật này nằm trong khoảng từ năm 700 đến 320 trước Công nguyên.
Việc mở rộng hợp tác văn hóa nằm trong nỗ lực của Hy Lạp nhằm tạo sức nặng cho cuộc vận động đòi lại các tác phẩm điêu khắc Parthenon 2.500 tuổi. Những kiệt tác này từng bị tháo gỡ khỏi đền Acropolis và hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Anh ở London.
Những năm gần đây, Hy Lạp và Israel đã thắt chặt quan hệ trên nhiều lĩnh vực. Hồi tháng 8, Israel ký thỏa thuận trị giá 3 tỉ euro (khoảng 3,5 tỉ USD, tương đương hơn 88.000 tỉ đồng) xây dựng hệ thống phòng không "Lá chắn Achilles" cho Hy Lạp. Đây được xem là hợp đồng quốc phòng lớn nhất từ trước đến nay giữa hai nước.
Tại buổi lễ, đại diện hai bên không công bố chi tiết về cách thức phát hiện cũng như con đường số cổ vật này bị tuồn ra khỏi Hy Lạp. Thông thường, các hiện vật trôi nổi trong những bộ sưu tập tư nhân ở nước ngoài đều có nguồn gốc từ các vụ đào trộm.
Đại sứ Israel tại Hy Lạp, bà Pninat Yanay, cho biết số hiện vật này được thu hồi sau một cuộc điều tra của chính quyền Israel về đường dây buôn bán cổ vật trái phép. "Tại cả Hy Lạp và Israel, khảo cổ học luôn có vị trí đặc biệt. Nó giúp chúng ta hiểu rõ nguồn gốc và căn tính của mình", bà Yanay nhấn mạnh.
đồng hạng nhất tại Đại học Columbia. Trong suốt những năm tháng giảng đường gian truân đó, bà vừa học vừa chăm sóc chồng đang điều trị ung thư t/i/n/h h/o/à/n, vừa nuôi con gái mới 14 tháng tuổi.
. Những chiến tích này đã trực tiếp xóa bỏ hàng loạt đạo luật lỗi thời, mang lại cho phụ nữ quyền tự do tài chính, vay vốn mua nhà và hưởng chế độ quân nhân bình đẳng như nam giới.
. Bà đã kiên cường trải qua 5 lần đối mặt và điều trị các đợt ung thư hiểm nghèo từ đại trực tràng, phổi, cho đến tuyến tụy và gan.Agra Petha – Món kẹo độc đáo của thành phố Taj Mahal
Không chỉ nổi tiếng với kỳ quan Taj Mahal, thành phố Agra ở miền Bắc Ấn Độ còn hấp dẫn du khách bởi Agra Petha, món kẹo bí ngô kết tinh có vẻ ngoài trong suốt như những viên ngọc và hương vị ngọt ngào đặc trưng.
Tại Agra, thành phố từng là kinh đô của đế chế Mughal hùng mạnh, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những viên đá quý và bán quý khảm trên nền đá cẩm thạch trắng của Taj Mahal mà còn có thể khám phá một loại “châu báu” ăn được.
Đó là Agra Petha, những viên kẹo óng ánh với đủ sắc trắng, xanh lá cây và vàng nghệ tây, được bày bán trong các cửa hàng bánh kẹo khắp thành phố.
Nó bắt nguồn từ thị trấn Agra, vì vậy nó được gọi là Agra Petha(Agra ka Petha).
Kẹo Agra Pehtha truyền thống màu trắng. Ảnh: Times of India Foods
Agra Petha được làm từ bí đao trắng, một loại quả có lớp vỏ xanh nhạt, phần ruột trắng và chứa nhiều hạt.
Để chế biến món ngọt này, người thợ gọt vỏ, bỏ hạt rồi cắt bí thành những miếng vừa ăn. Sau đó, bí được ngâm trong dung dịch nước vôi trong vài giờ để tạo độ săn chắc, trước khi được luộc đến khi mềm và ngâm trong siro đường có hương vị.
Thành phẩm là những viên kẹo có lớp ngoài kết tinh đường, bên trong mềm, hơi ẩm nhưng vẫn giữ được độ dai giòn đặc trưng. Điểm hấp dẫn của petha còn nằm ở sự đa dạng về hương vị.
Ngoài phiên bản truyền thống, các nghệ nhân làm kẹo tại Agra còn sáng tạo nhiều biến thể với hương hoa hồng, nghệ tây, lá trầu và nhiều nguyên liệu khác, tạo nên những quầy kẹo rực rỡ sắc màu.
Nguồn gốc của Agra Petha gắn liền với những câu chuyện về triều đại Mughal. Theo truyền thuyết, món kẹo này ra đời dưới thời hoàng đế Shah Jahan, người cho xây dựng Taj Mahal để tưởng nhớ người vợ Mumtaz Mahal.
Vị hoàng đế nổi tiếng với gu ẩm thực tinh tế được cho là đã yêu cầu các đầu bếp hoàng gia sáng tạo một món ăn có vẻ đẹp tinh khiết như chính công trình Taj Mahal.
Từ đó, những viên kẹo petha trong suốt, lấp lánh ra đời và dần trở thành đặc sản nổi tiếng của Agra. Tuy nhiên, đây vẫn là câu chuyện được lưu truyền, chưa có bằng chứng lịch sử chắc chắn xác nhận nguồn gốc của món kẹo.
Trải qua nhiều thế hệ, Agra Petha đã trở thành một phần trong văn hóa ẩm thực địa phương. Ngày nay, du khách có thể dễ dàng bắt gặp món kẹo này tại các cửa hàng bánh kẹo nằm dọc những tuyến phố du lịch nhộn nhịp dẫn đến Taj Mahal.
Nhiều cơ sở sản xuất vẫn duy trì phương pháp chế biến truyền thống, đồng thời phát triển thêm các hương vị mới để đáp ứng sở thích của thực khách.
Ảnh: PJ.wikilovesfood/CC-BY SA 4.0/ Atlast Obscura
Với hàm lượng đường cao, petha có vị ngọt rất đậm, đôi khi chỉ cần thưởng thức vài miếng nhỏ cũng đủ cảm nhận trọn vẹn hương vị đặc trưng.
Không cầu kỳ về nguyên liệu nhưng nổi bật nhờ kỹ thuật chế biến và vẻ ngoài bắt mắt, Agra Petha đã trở thành món ăn, món quà lưu niệm ẩm thực được nhiều du khách lựa chọn khi ghé thăm thành phố Taj Mahal.
Từ một loại quả dân dã, qua bàn tay khéo léo của những người thợ làm kẹo, Agra Petha trở thành món đặc sản mang đậm dấu ấn văn hóa và lịch sử của miền Bắc Ấn Độ, góp thêm một trải nghiệm thú vị cho hành trình khám phá Agra.
Hân Hạnh
Hokusai - người biến núi Phú Sĩ thành hiện tượng từ 200 năm trước
Tác phẩm đình đám Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa chỉ là một trong 100 bức tranh về núi Phú Sĩ của danh hoạ Hokusai. Và ông tận dụng sự nổi tiếng một cách khôn khéo chẳng khác nào những người sáng tạo nội dung ngày nay.
Mới đây, một triển lãm về những bức tranh Phú Sĩ của ông, Hokusai: Thirty-Six Views of Mount Fuji (Hokusai: 36 cảnh núi Phú Sĩ), vừa được khai mạc tại London.
Truyền thống lâu đời
Một bức ảnh lãng mạn về núi Phú Sĩ là điều không thể thiếu đối với bất kỳ tín đồ Instagram nào. Vài năm trước, từng xôn xao câu chuyện du khách phát hiện ra một cửa hàng tiện lợi Lawson ở Nhật Bản có vị trí đắc địa: Từ đây, ngọn núi huyền thoại trông như thể đang nằm ngay trên mái tòa nhà. Khi du khách tập trung tại đây quá đông, cản trở xe cộ và vứt rác bừa bãi, chính quyền địa phương đã phải dựng một tấm lưới đen trước cửa hàng để che khuất tầm nhìn của những người chụp ảnh.
Chân dung tự họa của Hokusai, khoảng năm 1842 - 1843
Nhưng cũng không nên phán xét du khách. Với những ai cảm thấy choáng ngợp trước vẻ hùng vĩ của núi Phú Sĩ và khao khát lưu giữ trải nghiệm đó cho riêng mình, thực chất họ chỉ đang tiếp nối một truyền thống lâu đời và cao đẹp.
Triển lãm mới Hokusai: Thirty-Six Views of Mount Fuji, vừa mở cửa vào ngày 20/10 tại Dulwich Picture Gallery, London, sẽ tôn vinh nỗ lực nổi tiếng nhất trong việc nắm bắt và chia sẻ trải nghiệm về sức hút mãnh liệt của núi Phú Sĩ.
Tại phương Tây, tên tuổi Katsushika Hokusai từ lâu đã gắn liền với 1 hình ảnh đặc trưng về núi Phú Sĩ: Ngọn núi sừng sững, tĩnh lặng ở phía xa, trong khi ở tiền cảnh, con người trên những chiếc thuyền nhỏ đang phải chật vật chống chọi với con sóng lớn.
Tác phẩm “Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa” (1831) của Hokusai
Khung cảnh đó, trong bức Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa, chỉ là một trong 36 tác phẩm thuộc loạt tranh in mà Hokusai thực hiện. Loạt tranh này được giới thiệu lần đầu tới công chúng Nhật Bản vào dịp năm mới năm 1831 và được ông hoàn thiện vào năm 1832 hoặc 1833.
Trước sự đón nhận nồng nhiệt từ công chúng, loạt tranh sau đó được mở rộng lên thành 46 bức - dù điều này làm mất đi ý nghĩa nguyên bản của con số 36, vốn gắn liền với khái niệm về sự trọn vẹn và hoàn hảo trong văn hóa Nhật Bản. Về sau, Hokusai còn tiếp tục đẩy quy mô lên cao hơn nữa khi thực hiện bộ tranh 3 tập mang tên 100 cảnh núi Phú Sĩ.
Hiện tượng phi thường
Từ nhiều thế kỷ trước khi Hokusai xuất hiện, núi Phú Sĩ đã là đối tượng được sùng bái tại Nhật Bản. Giống như nhiều kỳ quan thiên nhiên khác - như thác nước, dòng sông hay những tán cây cổ thụ - núi được coi là nơi trú ngụ của các kami (thần linh).
Người xưa cũng tin rằng núi đóng vai trò như lá chắn bảo vệ trước các thế lực tà ác. Việc Phú Sĩ còn là núi lửa đang hoạt động càng khiến người ta thêm kính sợ trước sức mạnh nguyên sơ và sự hiện diện đầy uy quyền của nó.
Hokusai sinh ra vào thời điểm mà người Nhật Bản dành sự quan tâm đặc biệt lớn cho núi Phú Sĩ. Trong suốt mùa leo núi kéo dài khoảng 2 tháng mỗi năm, ước tính có từ 10.000 đến 20.000 người thực hiện hành trình chinh phục đỉnh núi Phú Sĩ.
Nhiều người tìm đến đây với hy vọng được thanh lọc cả thể xác lẫn tâm hồn. Một bức trong 36 cảnh núi Phú Sĩ của Hokusai khắc họa các nhóm người leo núi trong trang phục hành hương. Những chiếc áo choàng trắng tượng trưng cho sự thuần khiết và lòng thành kính.
Mọi người chờ đợi để chụp ảnh núi Phú Sĩ bên ngoài một cửa hàng tiện lợi Lawson ở Nhật Bản
Nhưng ngay cả khi xét đến lòng sùng kính của người dân dành cho núi Phú Sĩ, thì mức độ phổ biến với các tác phẩm in của Hokusai vẫn là hiện tượng phi thường. Từ đầu thập niên 1830 cho đến cuối thời kỳ Edo vào năm 1868, riêng tác phẩm Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa đã được in tới 15.000 bản. Có thể coi đây chính là "nội dung lan truyền" (viral content) của thời đại đó.
Các tác phẩm khác trong cùng loạt tranh này cũng sử dụng thủ pháp tương tự: Đặt núi Phú Sĩ vào hậu cảnh, trong khi tiền cảnh là hoạt cảnh khác. Người xem có thể bắt gặp hình ảnh núi Phú Sĩ qua nhiều góc nhìn khác nhau: từ dưới một cây cầu, qua khung cửa sổ một quán trà, hay giữa những chồng gỗ tại một bãi tập kết gỗ nhộn nhịp.
Hokusai đã tôn vinh sự hiện diện khắp nơi của ngọn núi hộ mệnh này trong đời sống thường nhật, đồng thời mang đến cho người xem cơ hội thực hiện một chuyến hành hương bằng thị giác, tự mình khám phá vẻ đẹp của ngọn núi.
Ảnh hưởng sâu rộng
Không lạ khi nhiều danh họa châu Âu thế kỷ 19 như Van Gogh hay Monet yêu thích các tác phẩm tranh in khắc gỗ Nhật Bản, góp phần đưa loại hình nghệ thuật này cùng các bậc thầy của nó vươn tầm thế giới.
Những chiếc áo choàng trắng của người leo núi tượng trưng cho sự thuần khiết và lòng thành kính
Tuy nhiên, con số 36 trong loạt tác phẩm của Hokusai còn có hành trình riêng đầy ấn tượng trên trường quốc tế. Năm 1888, khi tháp Eiffel đang trong quá trình xây dựng và vấp phải nhiều chỉ trích, nghệ sĩ người Paris Henri Rivière đã bắt tay vào thực hiện loạt tranh khắc gỗ màu về công trình mang tính biểu tượng mới của nước Pháp, lấy cảm hứng từ loạt tác phẩm 36 cảnh núi Phú Sĩ của Hokusai.
Dù phải từ bỏ kỹ thuật khắc gỗ vì quá công phu và chuyển qua in thạch bản màu, loạt tác phẩm 36 cảnh tháp Eiffel (1902) của Rivière vẫn giữ được tinh thần của Hokusai ở khía cạnh quan trọng: Tạo ra trò chơi trốn tìm với người xem, trong đó các "cảnh" thường chỉ là những thoáng nhìn chớp nhoáng. Tổng hòa từ toàn bộ 36 bức tranh - từ khung cảnh mùa thu ảm đạm, lộng gió cho đến khung cảnh tuyết phủ tinh khôi - đã truyền tải thông điệp rằng: Dù nhìn từ bất kỳ góc độ nào, Paris sẽ không còn là Paris nếu thiếu đi tháp Eiffel.
Từ ga Bas-Meudon”, thuộc loạt tác phẩm “36 cảnh tháp Eiffel” (1888 - 1902) (Box 1) Nghệ sĩ vĩ đại
Gần 1 thế kỷ sau, Brenda Berkman - lính cứu hỏa tại New York, từng tham gia ứng cứu trong vụ tấn công ngày 11/9 vào Trung tâm Thương mại Thế giới - đã thực hiện loạt tác phẩm 36 cảnh tòa tháp One World Trade Center, ghi lại quá trình xây dựng tòa tháp thay thế cho những tòa tháp đã sụp đổ.
Chịu ảnh hưởng từ Hokusai và Rivière, Berkman thường đặt chủ thể của mình ở phía xa, tận hậu cảnh. Trong một tác phẩm, chủ thể ấy bị che khuất bởi tượng Nữ thần Tự do; trong một tác phẩm khác, ta lại nhìn thấy nó từ đảo Staten.
Với Hokusai, cách tiếp cận này tạo nên cảm giác như thể núi Phú Sĩ đang dõi theo vạn vật xung quanh. Còn Rivière lại giúp một công trình vốn bị nhiều người đương thời coi là "kẻ ngoại lai" (tháp Eiffel) trở nên gần gũi, tự nhiên hơn. Berkman tin rằng đường chân trời nổi tiếng của New York - cũng giống như con người nơi đây - sẽ luôn có khả năng tự làm mới chính mình.
Và chắc chắn là sẽ còn nhiều nghệ sĩ nữa trong tương lai được truyền cảm hứng từ Hokusai. Triển lãm Hokusai: Thirty-Six Views of Mount Fuji chính là cơ hội để mọi người được đắm chìm trong mỹ cảm đặc biệt của ông. Đánh dấu lần đầu tiên trọn bộ 46 tác phẩm trong loạt tranh về núi Phú Sĩ của Hokusai được trưng bày tại Anh, triển lãm sẽ kéo dài đến ngày 17/1/2027.
Chớp lấy từng khoảnh khắc
Hokusai là người đầy tham vọng, bền bỉ và khôn khéo trong việc xây dựng danh tiếng - như những nhà sáng tạo nội dung thành công ngày nay. Ông cũng là bậc thầy trào phúng. Nếu chứng kiến cảnh núi Phú Sĩ như đang "ngự" trên nóc một cửa hàng tiện lợi, hẳn ông sẽ muốn đưa hình ảnh đó vào tác phẩm của mình.
Sau 2 thế kỷ xuất hiện khắp mọi nơi, Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa vẫn giữ nguyên sức lay động. Việc Hokusai mở rộng loạt tranh từ 36 lên 46 cảnh, rồi tiếp tục thực hiện bộ 100 cảnh núi Phú Sĩ, không chỉ cho thấy sự nhạy bén trong kinh doanh mà còn nhắc chúng ta rằng: Trước vẻ đẹp hùng vĩ, điều duy nhất có thể làm là chớp lấy từng khoảnh khắc chiêm ngưỡng ngắn ngủi.
An Bình tổng hợp
