Trong khi các học giả tranh luận liệu máy bay không người lái (UAV) tràn ngập bầu trời có phải là chìa khóa của chiến tranh trong tương lai hay không, câu trả lời thực sự có thể nằm ngay dưới chân chúng ta, trong một đống bùn đỏ.
Theo trang Popular Mechanics, bùn đỏ còn được gọi là cặn bauxite, là phó phẩm của quá trình khai thác nhôm và thường bị vứt bỏ như chất thải công nghiệp. Nó chứa các kim loại nặng gây nguy hại cho môi trường. Hiện giờ, công ty khai thác đất hiếm U.S. Critical Materials có trụ sở tại bang Utah, Mỹ đang tìm cách biến bùn đỏ thành một nguồn tài nguyên công nghiệp tiềm năng bằng cách chiết xuất kim loại từ đó. Cụ thể, họ sẽ tìm cách chiết xuất các kim loại hiếm scandium và gallium, thứ các nhà sản xuất quốc phòng Mỹ rất cần để sản xuất các bộ phận vũ khí cho công nghệ tương lai như tên lửa siêu vượt âm.
Tháng 4/2026, U.S. Critical Materials đã hợp tác với Đại học Columbia trong một thỏa thuận nghiên cứu kéo dài 2 năm mang tên "Dự án từ Bùn đến Kim loại". Hai bên sẽ tìm cách khai thác những khoáng sản quý giá này.
Mike Cadenazzi, trợ lý cho Bộ trưởng Chiến tranh, phụ trách Chính sách Cơ sở công nghiệp Mỹ hồi tháng 11/2025 cho biết: "Gallium và scandium là những khoáng sản thiết yếu đối với nhiều ngành công nghiệp sản xuất và thiết bị quốc phòng". Ước tính 78% vũ khí sản xuất cho Bộ Chiến tranh Mỹ sử dụng các khoáng sản trên để chế tạo những bộ phận quan trọng như radar, chất bán dẫn thiết yếu để dẫn đường cho tên lửa siêu vượt âm. Nếu Trung Quốc cắt đứt nguồn cung cấp các khoảng sản này, Mỹ sẽ gặp khó khăn trong phát triển các loại vũ khí.
Gallium là "xương sống" của các tấm pin mặt trời, hệ thống tác chiến điện tử, đầu dò tên lửa, vệ tinh và tất cả các loại chất bán dẫn như pin, chip máy tính, màn hình cảm ứng...
Trong khi đó, các nhà khoa học gọi scandium là "kim loại kỳ diệu" vì khả năng tạo thành nhiều loại hợp kim kim loại khác nhau dùng trong ngành công nghiệp quốc phòng, đặc biệt là hàng không vũ trụ. Theo cơ quan hậu cần quốc phòng Mỹ, scandium được dùng để sản xuất súng lục, laser, đèn dùng cho thiết bị hạ cánh quân sự và một loạt thiết bị điện tử khác.
Tiến sĩ Greeshma Gadikota, giáo sư kỹ thuật môi trường và trái đất tại Đại học Columbia, người đang dẫn đầu nỗ lực khoa học trên, đánh giá tiềm năng sử dụng của các khoáng sản đất hiếm nhìn chung còn rộng hơn chúng ta tưởng tượng. Ví dụ, chúng có thể được sử dụng để sản xuất nam châm.
Bà Gadikota giải thích: “Nam châm vĩnh cửu mạnh được làm từ neodymium, praseodymium, dysprosium và terbium... Đây là những loại đất hiếm được sử dụng trong tên lửa dẫn đường chính xác, máy bay chiến đấu, hệ thống đẩy hải quân, UAV, radar và động cơ điện".
Cả gallium và scandium đều cần thiết cho nhiều ngành công nghiệp ở Mỹ nhưng lại không được khai thác trong nước. Đây là điểm yếu chí mạng của ngành sản xuất quốc phòng Mỹ. Cả hai kim loại này đều nằm trong danh sách các khoáng sản cần thiết do Bộ Nội vụ Mỹ công bố hồi năm ngoái. Giờ đây, dự án "Từ Bùn đến Kim loại" có thể lấp đầy khoảng trống quan trọng đó.
Tiến sĩ Gadikota giải thích thêm: "Do hàm lượng sắt cao khiến bùn có màu đỏ nhưng gallium và scandium không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Ngoài ra, chúng ta không thể biết được lượng kim loại quan trọng mà nó có thể chứa chỉ bằng cách nhìn vào một đống bùn. Điều này chỉ có thể phát hiện thông qua một quy trình nhiều bước tỉ mỉ.
Đầu tiên, các nhà khoa học cần thu thập đủ lượng bùn và sau đó tách kim loại khỏi đó bằng một dung dịch đặc biệt, có khả năng hòa tan bùn và tách các hạt của nó. Sau đó, họ sẽ phải phân loại những gì tìm thấy vì chỉ một số kim loại nhất định mới hữu ích trong sản xuất tên lửa siêu vượt âm".
Theo một báo cáo gần đây của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, nước này phụ thuộc rất nhiều vào gallium, scandium và dựa vào nhập khẩu cả hai loại kim loại đó từ nước ngoài. Trong khi thoải mái sử dụng gallium và scandium nhập khẩu từ nước ngoài, chính phủ Mỹ lại bỏ bê việc đảm bảo họ có cơ sở hạ tầng trong nước để khai thác và xử lý các kim loại này.
"Điểm mù" về kim loại đã trở nên rõ ràng khi Trung Quốc bắt đầu siết chặt nguồn cung các kim loại quan trọng cho Mỹ, gồm cả gallium. Năm 2023, Bắc Kinh đã thực hiện một loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu, sau đó chặn hoàn toàn nguồn cung cho Mỹ. Trung Quốc hiện sản xuất khoảng 99% lượng gallium của thế giới.
Việc thiếu hụt khoáng sản sản xuất trong nước đã thúc đẩy chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump ưu tiên ngành khai thác mỏ. Một mỏ stibnite, nơi sản xuất 90% quặng antimon của Mỹ được sử dụng để chế tạo vũ khí và xe cộ trong Thế chiến II, đã được khôi phục vào tháng 9/2025 sau nhiều thập kỷ âm thầm ngừng hoạt động. Chính quyền Trump cũng đã tăng cường liên minh khoáng sản với Australia trong nỗ lực giành lại cân bằng chiến lược toàn cầu.
Hoài Linh ViệtNamNet
Bí ẩn về lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn và những giả thuyết
Một nhóm khảo cổ tuyên bố đã phát hiện ra lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn, nhưng có quá nhiều bí mật xảy ra xung quanh di tích này.
Trong số những lăng mộ nổi tiếng nhất trên thế giới, không thể không nhắc đến Thành Cát Tư Hãn. Vào thời nhà Nguyên, Mông Cổ thực hành chôn cất bí mật, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc không đánh dấu, ghi chép hoặc công khai việc chôn cất các thành viên hoàng tộc. Điều này đã khiến lăng mộ thực sự của Thành Cát Tư Hãn vẫn chưa được biết đến cho đến ngày nay.
Thậm chí còn khó hiểu hơn là sự tồn tại của vô số lăng mộ giả để đánh lừa thế giới. Có tin đồn rằng, Thành Cát Tư Hãn có thể không có lăng mộ vật lý nào cả, mà chỉ được hỏa táng và tro cốt được rải rác khắp thảo nguyên. Tuy nhiên, ở thời cổ đại, hỏa táng không phổ biến; chôn cất là hình thức chính thống, vì vậy tuyên bố này phần lớn thiếu bằng chứng đáng tin cậy.
Một nhóm khảo cổ học từ Mỹ tuyên bố đã tìm thấy lăng mộ của ông và ngay lập tức bắt đầu khai quật. Mặc dù rất chuyên nghiệp, lại được đầu tư kinh phí và trang thiết bị tốt, nhưng trong quá trình khai quật, họ đã gặp phải một loạt sự kiện khó hiểu: một bức tường dài khoảng 6m tồn tại bên dưới lăng mộ, từ đó vô số rắn độc thỉnh thoảng nhảy ra tấn công những người khai quật, gây thương tích cho một số người; một chiếc xe địa hình đậu trên sườn đồi đã trượt xuống núi với tốc độ cao mà không có lực đẩy nào tác động vào. Chuỗi sự kiện nguy hiểm này cuối cùng đã khiến nhóm khảo cổ phải từ bỏ cuộc khai quật, và bí ẩn về lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn lại một lần nữa không được giải đáp.
Trên thảo nguyên rộng lớn của Mông Cổ có một ngôi mộ của Thành Cát Tư Hãn, nhưng đó chỉ là một đài tưởng niệm, hay còn gọi là mộ chứa quần áo và các vật dụng cá nhân khác, chứ không phải là thi hài. Chúng tượng trưng cho sự tưởng nhớ của người sống đối với người đã khuất và là di chúc cuối cùng cho thế giới. Các ghi chép cho thấy đài tưởng niệm đặc biệt này chứa một búi lông lạc đà, được cho là đã hấp thụ hơi thở cuối cùng của Thành Cát Tư Hãn.
Về ngôi mộ thực sự của Thành Cát Tư Hãn, đã có nhiều suy đoán, chủ yếu được tóm tắt thành ba giả thuyết:
Giả thuyết đầu tiên cho rằng Thành Cát Tư Hãn được chôn cất ở dãy núi Khentii thuộc Mông Cổ. Truyền thuyết kể rằng ông từng nghỉ ngơi và thiền định ở đó trước khi qua đời, dặn dò rằng nếu ông mất thì phải được chôn cất ở đó. Các văn bản cổ từ thời Nam Tống cũng ghi lại rằng, sau khi ông qua đời ở Ninh Hạ, thi hài ông được vận chuyển đến vùng lân cận dãy núi Khentii, đặt trong một chiếc quan tài làm từ thân cây rỗng và được chôn dưới sức nặng của hàng nghìn con ngựa.
Giả thuyết thứ hai cho rằng, ông có thể được chôn cất ở dãy núi Altai thuộc Tân Cương. Các nhà khảo cổ đã phát hiện ra một ngọn núi nhân tạo trong khu vực và dựa trên nhật ký hành trình của Marco Polo, suy đoán rằng quan tài của Thành Cát Tư Hãn đã được vận chuyển đến đó, với những người hộ tống trở thành vật tế lễ.
Giả thuyết thứ ba cho rằng, ông được chôn cất ở dãy núi Lưu Bàn thuộc Ninh Hạ (Trung Quốc). Vì Thành Cát Tư Hãn qua đời trong chiến dịch chống lại Tây Hạ, nên tục lệ tang lễ của người Mông Cổ địa phương yêu cầu thi thể ông phải được chôn cất trong vòng ba ngày để ngăn chặn sự phân hủy ảnh hưởng đến sự an nghỉ của linh hồn ông. Do đó, một địa điểm gần đó là nơi chôn cất có khả năng nhất.
Nhìn chung, có rất nhiều truyền thuyết xung quanh lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn, nhưng không có truyền thuyết nào được xác nhận một cách chắc chắn. Vì vậy, lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn vẫn còn là một bí ẩn, khó hiểu và là chủ đề của vô số suy đoán.
Thiên Đăng TriThức và Cuộc Sống
Điều lạ ở thành phố cổ lâu đời bậc nhất thế giới: Càng hưng thịnh, càng bớt bất bình đẳng
Một trong những thành phố lâu đời nhất thế giới dường như đã đi trái với 'quy luật của lịch sử về sự tập trung quyền lực và phân hóa giàu nghèo'. Câu chuyện của nó có thể mang lại bài học cho xã hội hiện đại.
Khu vực bể tắm lớn tại di tích Mohenjo-daro - Ảnh: WIKIPEDIA
Khi các thành phố cổ đại phát triển, quyền lực thường tập trung vào một nhóm nhỏ tinh hoa, kéo theo khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Đây gần như là “quy luật” quen thuộc trong lịch sử nhân loại.
Thế nhưng Mohenjo-daro, một trong những thành phố lâu đời nhất thế giới, dường như không tuân theo "quy luật" này của lịch sử, theo trang IFLScience ngày 19-5.
Mohenjo-daro, thành phố thuộc nền văn minh thung lũng Indus, nằm tại tỉnh Sindh của Pakistan ngày nay.
Được xây dựng trong thời kỳ đồ đồng, khu di tích này trải rộng khoảng 240ha với mạng lưới đường phố quy hoạch dạng ô bàn cờ, hệ thống thoát nước bằng gạch, khu tắm công cộng, kho chứa lớn cùng nhiều công trình dân sự quy mô.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khảo cổ tại Đại học York (Anh) đã dựng lại quá trình phát triển của Mohenjo-daro giai đoạn năm 2600 - 1900 trước Công nguyên, ngay trước khi thành phố bị bỏ hoang một cách bí ẩn.
Nhóm có một phát hiện bất ngờ khi nhận thấy chênh lệch giữa những ngôi nhà lớn nhất và nhỏ nhất không tăng lên mà thu hẹp dần theo thời gian. Điều này cho thấy khoảng cách giàu nghèo có thể đã giảm khi thành phố phát triển.
Phát hiện này đi ngược với mô hình thường thấy ở các nền văn minh cổ đại. Trong nhiều xã hội thời kỳ đầu, các cộng đồng ban đầu tương đối bình đẳng. Tuy nhiên, khi đô thị mở rộng, quyền lực tập trung khiến tầng lớp tinh hoa kiểm soát nguồn lực, xây dựng cung điện, đền đài và lăng mộ hoành tráng, trong khi đa số dân cư sống trong điều kiện khiêm tốn.
Theo nhóm nghiên cứu, điều khiến Mohenjo-daro khác biệt có thể nằm ở cách phân bổ nguồn lực. Thay vì đầu tư cho các công trình phô trương quyền lực, cư dân nơi đây dường như ưu tiên hạ tầng phục vụ đời sống hằng ngày.
Thành phố gần như không có cung điện, lăng mộ dát vàng hay tượng đài dành cho giới cầm quyền. Đổi lại là hệ thống cống thoát nước tinh vi và tiện ích được phân bố rộng cho các hộ gia đình.
Tiến sĩ Adam Green, tác giả chính của nghiên cứu, nhận định trong khi người Ai Cập xây kim tự tháp và nhiều nền văn minh khác dựng cung điện đồ sộ, cư dân vùng Indus tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cộng đồng. Điều đó có thể đã góp phần duy trì sự thịnh vượng trong nhiều thế kỷ.
Dù Mohenjo-daro không phải một xã hội không giai cấp, nghiên cứu cho thấy các đô thị vẫn có thể phát triển mạnh mà không nhất thiết làm gia tăng bất bình đẳng.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Antiquity.
Anh Thư
Cửa hàng tiện lợi bất tiện nhất thế giới nằm trên vách núi ở Trung Quốc
(Dân trí) - Giữa vách núi cheo leo ở tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, có một “cửa hàng tiện lợi” nhỏ bé khiến nhiều người vừa tò mò vừa thót tim khi nhìn thấy.
Bên trong cửa tiệm kỳ lạ nhất Trung Quốc nằm giữa lưng chừng núi (Tổng hợp: Ái Vy).
Công trình này được cư dân mạng gọi là “cửa hàng tiện lợi bất tiện nhất thế giới” bởi muốn ghé mua nước, khách phải leo núi suốt khoảng 90 phút theo tuyến via ferrata (dạng đường leo có gắn cáp thép, thang sắt và móc bảo hộ trên vách đá).
Theo CNN, cửa hàng nằm tại khu thắng cảnh Shiniuzhai ở tỉnh Hồ Nam, treo lơ lửng ở độ cao khoảng 120m so với mặt đất. Toàn bộ cửa hàng chỉ rộng khoảng 2m2, đủ chỗ cho duy nhất một nhân viên đứng bán bên trong.
Nhìn từ xa, cửa hàng như một “chiếc hộp gỗ nhỏ” nằm chênh vênh giữa núi đá, dọc tuyến via ferrata dài khoảng 800m (Ảnh: Getty Images).
Tờ Sky News cho hay, cửa hàng được dựng giữa tuyến leo núi nổi tiếng tại Công viên địa chất quốc gia Shiniuzhai - nơi thu hút đông đảo du khách yêu thích cảm giác mạnh.
Những người leo núi thường mất khoảng 1 tiếng rưỡi để tới được điểm dừng này. Khi đến nơi, họ có thể mua nước uống, đồ ăn vặt hoặc nhận miễn phí một chai nước lọc như phần thưởng cho hành trình leo núi vất vả.
Cửa hàng ban đầu vốn chỉ là một điểm nghỉ chân dành cho khách leo núi. Tuy nhiên, nhiều du khách phản ánh họ thường bị mất nước giữa chặng đường dài nên ban quản lý quyết định cải tạo nơi này thành cửa hàng tiện lợi mini từ năm 2018.
Dù nằm ở vị trí hiểm trở, giá bán tại đây không tăng quá cao. Một chai nước tại cửa hàng chỉ khoảng 2 nhân dân tệ (khoảng 8 nghìn đồng). Nhân viên phải tự mang hàng hóa leo lên núi mỗi ngày hoặc vận chuyển bằng dây kéo chuyên dụng.
Tờ The Straits Times cho biết, ban quản lý khu du lịch muốn nơi này đóng vai trò “trạm tiếp sức” hơn là địa điểm kinh doanh kiếm lời. Đa số du khách là người leo núi nghiệp dư nên rất cần nơi nghỉ ngơi, tiếp nước giữa hành trình.
Một nhân viên giấu tên từng chia sẻ với truyền thông Trung Quốc rằng cửa hàng “không kiếm được nhiều tiền”, nhưng việc hỗ trợ khách leo núi khiến họ cảm thấy công việc có ý nghĩa.
Người này cũng tiết lộ thử thách lớn nhất khi làm việc không phải độ cao mà là chuyện đi vệ sinh, bởi mỗi lần cần xuống núi rồi leo ngược trở lại đều rất mất sức.
Nơi này được cư dân mạng gọi là “cửa hàng tiện lợi bất tiện nhất thế giới” (Ảnh: Getty Images).
Sau khi xuất hiện trên mạng xã hội Trung Quốc, hình ảnh cửa hàng nhanh chóng lan truyền toàn cầu. Nhiều người gọi đây là “cửa hàng tiện lợi bất tiện nhất Trung Quốc”, trong khi số khác cho rằng đây lại là nơi “tiện lợi nhất” với những ai đang leo núi giữa vách đá dựng đứng.
Ngoài cửa hàng đặc biệt này, Shiniuzhai còn nổi tiếng với cầu kính Haohan Qiao - từng được xem là cây cầu kính đầu tiên của Trung Quốc khi mở cửa năm 2015. Khu thắng cảnh này thu hút lượng lớn khách du lịch thích trải nghiệm cảm giác mạnh và khám phá địa hình núi đá hiểm trở.
Ái Vy - Dân Trí
Thứ "chưa từng thấy" sinh ra từ vụ nổ hạt nhân năm 1945
(Dân trí) - Hơn 80 năm sau vụ thử bom hạt nhân đầu tiên trên thế giới, các nhà khoa học phát hiện trong đá trinitite đỏ một dạng tinh thể đặc biệt, hình thành từ điều kiện nhiệt độ và áp suất cực hạn.
Loại thủy tinh sinh ra từ cát nóng chảy
Sáng 16/7/1945, tại sa mạc Jornada del Muerto, gần Alamogordo, bang New Mexico, Mỹ tiến hành vụ thử hạt nhân Trinity. Vụ nổ đã làm nóng chảy cát sa mạc cùng nhiều vật liệu nhân tạo xung quanh, để lại trên mặt đất một lớp vật chất giống thủy tinh, sau này được gọi là trinitite, theo tên của vụ thử.
Đám mây hình nấm do bom nguyên tử trong cuộc thử nghiệm Trinity tạo ra (Ảnh: B.I.).
Trong nhiều thập kỷ, trinitite chủ yếu được nhắc đến như một “dấu tích vật chất” của vụ nổ hạt nhân đầu tiên. Tuy nhiên, với các nhà khoáng vật học, loại đá thủy tinh này còn giống một “hộp đen” lưu giữ khoảnh khắc vật chất bị đẩy vào trạng thái cực hạn: nhiệt độ rất cao, áp suất tăng đột ngột, rồi nguội đi trong thời gian rất ngắn.
Mới đây, nhóm nghiên cứu do nhà khoáng vật học Luca Bindi, Đại học Florence, Italy, dẫn đầu đã công bố phát hiện một tinh thể clathrate chưa từng được ghi nhận trước đây trong mẫu trinitite đỏ. Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Trinitite hình thành khi sức nóng từ vụ nổ làm tan chảy cát sa mạc, đất đá và một số vật liệu nhân tạo tại khu vực thử nghiệm. Khi khối vật chất nóng chảy này nguội lại, nó tạo thành những mảnh thủy tinh có màu xanh nhạt, đỏ hoặc đen.
Phần lớn trinitite có màu xanh lục nhạt. Riêng trinitite đỏ hiếm hơn, được cho là chứa nhiều thành phần kim loại từ tháp thử nghiệm, dây cáp và các thiết bị đo đạc bị phá hủy trong vụ nổ. Những giọt kim loại nhỏ bị cuốn vào cát nóng chảy, sau đó nguội lại và bị “đóng băng” bên trong cấu trúc thủy tinh.
Chính biến thể màu đỏ này đã nhiều lần khiến giới khoa học chú ý. Năm 2021, các nhà nghiên cứu từng phát hiện trong trinitite đỏ một loại giả tinh thể giàu silic. Giả tinh thể là dạng vật chất có trật tự nguyên tử đặc biệt, không lặp lại đều đặn như tinh thể thông thường.
Phát hiện đó khiến nhóm của Bindi tiếp tục đặt câu hỏi: liệu bên trong trinitite đỏ còn ẩn giấu những cấu trúc lạ khác hay không?
“Chiếc lồng” nguyên tử trong đá hạt nhân
Trinitite được hình thành trong vụ nổ bom hạt nhân (Ảnh: Luca Bindi and Paul J. Steinhardt).
Khi phân tích mẫu trinitite đỏ sẫm bằng các kỹ thuật như kính hiển vi điện tử, phân tích vi đầu dò electron và nhiễu xạ tia X, các nhà khoa học phát hiện một lượng nhỏ tinh thể clathrate nằm trong giọt kim loại giàu đồng.
Clathrate là dạng cấu trúc tinh thể trong đó các nguyên tử sắp xếp thành một mạng lưới giống “chiếc lồng”, nhốt các nguyên tử khác bên trong. Trong mẫu trinitite đỏ, mạng lưới này chủ yếu gồm silic, trong khi các nguyên tử canxi nằm ở trung tâm cấu trúc; đồng và sắt cũng xuất hiện với lượng nhỏ.
Theo các nhà khoa học, đây là lần đầu tiên một clathrate được xác nhận về mặt tinh thể học như sản phẩm rắn của một vụ nổ hạt nhân. Điều khiến phát hiện này đặc biệt hơn là kiểu cấu trúc như vậy rất hiếm trong các hợp chất vô cơ tự nhiên.
Nói cách khác, vụ nổ đã tạo ra trong khoảnh khắc những điều kiện mà tự nhiên gần như không có sẵn trên bề mặt Trái Đất.
Dưới nhiệt độ và áp suất cực cao, các nguyên tử bị buộc phải “xếp chỗ” theo cách bất thường. Khi vật chất nguội đi nhanh chóng, cấu trúc lạ ấy được giữ lại trong mẫu trinitite như một vết tích của quá trình cực hạn.
Theo nhóm nghiên cứu, tinh thể clathrate mới phát hiện có thành phần gồm silic, canxi, đồng và một lượng nhỏ sắt. Nó có cấu trúc lập phương kiểu I, dạng cấu trúc thường được mô tả như một khung lồng ở cấp độ nguyên tử.
Các nhà khoa học cho rằng điều kiện hình thành của tinh thể này phản ánh trạng thái rất ngắn ngủi nhưng khắc nghiệt trong vụ nổ Trinity.
Nhiệt độ có thể vượt quá 1.500 độ C, trong khi áp suất tăng vọt trong thời gian ngắn. Chính sự kết hợp giữa nhiệt, áp suất, kim loại từ thiết bị thử nghiệm và cát sa mạc nóng chảy đã tạo ra môi trường hóa học đặc biệt.
Minh Nhật - Dân Trí
