Một chuyến câu cá ngoài khơi nước Mỹ bất ngờ trở nên khó quên khi cần thủ chạm trán "quái ngư" có kích thước vượt xa những gì ông từng gặp trước đó.
Cuộc giằng co 3 giờ với "quái ngư" hơn nửa tấn
Ngày 19/8/2026, thuyền trưởng Damon Sacco cùng cần thủ Walter Chapman và những người trên tàu Castafari thực hiện chuyến câu cá ngoài khơi bang Massachusetts, Mỹ.
Con tàu khi đó hoạt động tại Atlantis Canyon, một hẻm núi ngầm nằm ở rìa thềm lục địa, cách Cape Cod khoảng 160 km. Đây là vùng biển sâu mà những người câu cá thể thao thường tìm tới với hy vọng gặp các loài cá lớn.
Một chuyến câu cá ngoài khơi nước Mỹ bất ngờ trở nên khó quên khi cần thủ chạm trán "quái ngư" có kích thước vượt xa những gì ông từng gặp trước đó. (Ảnh: AP)
Chuyến đi ban đầu không có dấu hiệu gì quá đặc biệt. Nhưng khi một chiếc vây khổng lồ bất ngờ xuất hiện trên mặt nước, Sacco lập tức chú ý.
Kích thước của nó lớn đến mức người thuyền trưởng giàu kinh nghiệm ban đầu nghĩ rằng nhóm của mình đã gặp một con cá mập khổng lồ.
Chỉ khi nhìn kỹ hình dáng chiếc vây và màu xanh lóe lên bên dưới mặt nước, ông mới nhận ra sinh vật đang ở đầu dây câu là một con cá marlin xanh Đại Tây Dương có kích thước hiếm gặp.
Người trực tiếp chiến đấu với con cá bằng cần và dây câu là Walter Chapman, một cần thủ lâu năm đến từ Plymouth.
Ngay từ những phút đầu tiên, kích thước và sức mạnh của con cá đã biến cuộc câu thành màn giằng co kéo dài.
Chapman phải liên tục giữ dây, điều chỉnh lực kéo trong khi thuyền trưởng Sacco điều khiển tàu để hỗ trợ. Cuộc chiến với con cá kéo dài khoảng 3 giờ trước khi nhóm cuối cùng có thể khống chế nó và đưa tới sát tàu.
Cuộc chiến với con cá kéo dài khoảng 3 giờ trước khi nhóm cuối cùng có thể khống chế nó và đưa tới sát tàu. (Ảnh: AP)
Con cá thậm chí còn dùng phần mõm dài đặc trưng tạo ra vài lỗ trên phần đuôi tàu. Sacco sau đó gọi những dấu vết này là những "vết sẹo chiến đấu" để lại sau cuộc đối đầu.
Khi con cá được đưa trở về cảng Falmouth và đặt lên cân, những con số mới thực sự khiến mọi người sửng sốt.
Nó nặng 1.260 pound, tương đương khoảng 571,5 kg, tức gần 572 kg. Chiều dài của cá vượt 11 feet, tương đương hơn 3,35 m.
Với kích thước này, con cá được cho là một trong những cá marlin xanh Đại Tây Dương lớn nhất từng được đưa lên bờ ở khu vực bờ Đông nước Mỹ. Những người tham gia chuyến đi tin rằng nó thậm chí có thể là cá thể lớn nhất từng được ghi nhận tại khu vực này, dù việc xác lập kỷ lục còn cần được thẩm định chính thức.
Chỉ còn cách kỷ lục thế giới khoảng 64 kg
Điều khiến vụ bắt được con cá càng đáng chú ý là trọng lượng của nó không còn cách quá xa kỷ lục thế giới.
Theo AP, kỷ lục cá marlin xanh Đại Tây Dương được ghi nhận là con cá nặng 1.402 pound, bắt ngoài khơi Brazil năm 1992. Như vậy, con cá tại Massachusetts chỉ nhẹ hơn khoảng 142 pound, tương đương hơn 64 kg.
Tiến sĩ Walt Golet thuộc Đại học Maine cho biết việc xuất hiện một cá thể lớn như vậy ở vùng biển này là điều đặc biệt.
Cá marlin xanh là loài di cư và chỉ xuất hiện theo mùa tại vùng biển ngoài khơi đông bắc nước Mỹ. Nhiệt độ nước trong phần lớn thời gian của năm tại đây khá lạnh, khiến khoảng thời gian thuận lợi để gặp những con cá lớn tương đối ngắn.
Cá marlin xanh là loài di cư và chỉ xuất hiện theo mùa tại vùng biển ngoài khơi đông bắc nước Mỹ. (Ảnh: AP)
Dựa trên kích thước của cá, chuyên gia ước tính cá thể này có thể khoảng 25-30 năm tuổi. Phần đầu của con cá sau đó được chuyển tới phòng thí nghiệm của Đại học Maine để nghiên cứu nhằm xác định tuổi chính xác hơn.
Khi tàu Castafari quay trở lại Falmouth, thông tin về chiến lợi phẩm đặc biệt đã thu hút nhiều người tới khu vực cảng. Việc cân con cá trở thành một cảnh tượng gây chú ý bởi ngay cả những người có nhiều năm kinh nghiệm câu biển cũng hiếm khi được nhìn thấy một cá thể lớn như vậy.
Với Walter Chapman, đây cũng là con cá lớn nhất ông từng chiến đấu bằng cần câu trong suốt nhiều năm theo đuổi thú vui này.
Sau khi hoàn tất việc cân và kiểm tra, phần thịt cá được chia cho khoảng một chục người. Chapman cho biết khối lượng cá quá lớn nên đương nhiên ông không thể sử dụng hết một mình.
Còn với thuyền trưởng Damon Sacco, khoảnh khắc chiếc vây khổng lồ nhô lên khỏi mặt nước có lẽ sẽ rất khó quên. Từ việc tưởng mình đang đối mặt với cá mập, nhóm người cuối cùng phát hiện họ vừa chạm trán một "quái ngư" marlin xanh nặng gần 572 kg.
Sau khoảng 3 giờ giằng co trên vùng biển cách bờ hàng trăm kilomet, chuyến câu bình thường đã trở thành một trong những màn bắt cá đáng chú ý nhất tại bờ Đông nước Mỹ trong năm 2026.
Theo AP, On The Water, The Boston Globe
Các nhà khoa học phát hiện loài thằn lằn mới
Bảo tàng Lịch sử tự nhiên thuộc Đại học San Marcos ngày 3.10 thông báo các nhà khoa học đã phát hiện một loài thằn lằn mới tại vùng núi Andes thuộc Peru, theo AFP.
Loài thằn lằn mới nói trên có kích thước từ 6 đến 8 cm và sở hữu màu sắc đặc trưng tùy theo giới tính. Con cái có các đốm hình vuông trên lưng, trong khi con đực có các đốm xiên cùng lớp vảy màu trắng giúp chúng hòa lẫn với đá xung quanh.
Loài thằn lằn này ăn thực vật và các loài chân khớp nhỏ, bao gồm nhện, bọ cánh cứng và ấu trùng côn trùng.
Bức ảnh do Bảo tàng Lịch sử tự nhiên thuộc Đại học San Marcos tại Lima (Peru) công bố vào ngày 3.10 cho thấy loài thằn lằn mới được phát hiện
Ảnh: AFP
Loài thằn lằn mới này được tìm thấy ở độ cao hơn 4.800 m tại vùng Arequipa thuộc dãy Andes ở phía nam Peru và được đặt tên là Liolaemus archipensis. Phát hiện mới đã được công bố trên tạp chí khoa học Diversity (Thụy Sĩ).
"Việc mô tả một loài mới đánh dấu bước tiến rất quan trọng đối với sự đa dạng sinh học của đất nước chúng tôi", nhà sinh học Ling Huamani-Valderrama, đứng đầu nghiên cứu mới, chia sẻ với AFP. Nhà sinh học này cho biết thêm Peru là nơi sinh sống của 296 loài thằn lằn.
Theo tổ chức môi trường phi chính phủ Conservation International (có trụ sở tại Mỹ), một loài "chuột lưỡng cư" với bàn chân có màng một phần và chuyên ăn côn trùng thủy sinh nằm trong số 27 loài mới được phát hiện trong chuyến thám hiểm vùng Amazon thuộc Peru vào năm 2022.
Ông Trond Larsen, đứng đầu Chương trình Đánh giá nhanh của Conservation International, cho hay các nhà khoa học còn phát hiện thêm một loài chuột gai, một loài sóc, 8 loài cá, 3 loài lưỡng cư và 10 loài bướm.
Ông Larsen cho biết thêm có 48 loài khác được nhóm nghiên cứu tìm thấy có khả năng là loài mới, nhưng cần được nghiên cứu thêm.
Vào tháng 7.2025, các nhà cổ sinh vật học tại sa mạc Ocucaje của Peru đã công bố bộ xương hóa thạch của một sinh vật cổ đại có hình dáng giống cá heo, ước tính có niên đại từ 8-12 triệu năm, theo AFP.
Văn Khoa
Cá mập lớn vào cảng, người Hàn Quốc vui buồn xem giải cứu
Quan tài giấy trong mộ cổ ở Trung Quốc hé lộ kho tư liệu quý thời nhà Đường
Tại khu mộ cổ Asta-na ở Tân Cương (Trung Quốc), các nhà khảo cổ đã bất ngờ phát hiện một hiện vật đặc biệt: Đó là một chiếc quan tài được tạo nên từ giấy cũ thay vì gỗ. Quan tài này được tìm thấy trong ngôi mộ số 506 và gắn với người đã khuất được xác định là Trương Vô Giá, một quân nhân từng phục vụ tại khu vực Tây Châu dưới thời nhà Đường.
Trương Vô Giá từng giữ chức Du kích tướng quân và tham gia nhiều hoạt động quân sự tại khu vực Tây Vực. Ông được cho là đã lập công trong các chiến dịch liên quan đến Thạch Quốc, Cửu Quốc Hồ và Đột Kỵ Thi. Một văn bản được tìm thấy trong mộ cũng ghi nhận việc ông được triều đình trao chức vụ sau khi lập công.
Thoạt nhìn, việc một vị tướng được an táng trong quan tài giấy khiến nhiều người đặt ra nhiều câu hỏi. Trong quan niệm truyền thống, gỗ thường được sử dụng để chế tác quan tài, trong khi giấy cũ bị xem là vật liệu bỏ đi. Tuy nhiên, nghiên cứu khảo cổ sau đó cho thấy giá trị thực sự của chiếc quan tài này không nằm ở vật liệu cấu thành, mà ở những tài liệu được sử dụng để dán lên bộ khung quan tài.
Chiếc quan tài được tạo bằng những thanh gỗ nhỏ làm khung, sau đó phủ nhiều lớp giấy cũ. Tư liệu khảo cổ cho biết quan tài có hình dạng đặc biệt, không có đáy riêng; khi mai táng, thi thể được đặt trên một tấm chiếu rồi phần quan tài giấy được úp lên phía trên.
Điều đáng chú ý nhất là số giấy được sử dụng để làm quan tài không phải loại giấy mới được chế tạo riêng cho việc mai táng. Nhiều mảnh giấy vốn là những tài liệu hành chính đã qua sử dụng. Trên đó còn lưu lại chữ viết, sổ sách và những nội dung liên quan đến hoạt động của chính quyền và quân đội cổ xưa ở Tây Châu.
Chính những nội dung này đã biến một chiếc quan tài tưởng như bình thường thành nguồn tư liệu đặc biệt quan trọng. Nếu một tài liệu chính thức thường chỉ phản ánh một sự kiện hoặc một hoạt động cụ thể, thì tập hợp giấy cũ trên quan tài lại cho thấy nhiều mặt của đời sống Tây Châu, từ tổ chức quân đội, hậu cần, hành chính cho đến giao tiếp giữa các cơ quan.
Giá trị của hiện vật vì thế không chỉ nằm ở tuổi đời. Những mảnh giấy còn sót lại cung cấp thêm dữ liệu để nghiên cứu hoạt động của nhà Đường tại Tây Vực, một khu vực có vị trí quan trọng trên tuyến giao thương và quân sự nối Trung Nguyên với Trung Á.
Trong điều kiện khí hậu khô nóng đặc trưng của Tân Cương, nhiều di vật hữu cơ trong các ngôi mộ nơi đây còn được bảo quản tương đối tốt. Chính môi trường khô hạn này góp phần giúp thi thể và những vật liệu bằng giấy tồn tại suốt qua nhiều thế kỷ.
Về nguyên nhân xuất hiện quan tài giấy, các nguồn được dẫn lại đưa ra những cách giải thích khác nhau. Một cách lý giải cho rằng khu vực Tây Châu khan hiếm gỗ lớn, khiến việc chế tạo quan tài gỗ gặp khó khăn. Trong hoàn cảnh đó, việc tận dụng vật liệu sẵn có để làm quan tài có thể là giải pháp thực tế. Một số nguồn khác lại cho rằng hoàn cảnh kinh tế của gia đình Trương Vô Giá về cuối đời có thể liên quan đến hình thức mai táng này.
Điều quan trọng là không nên nhìn chiếc quan tài giấy đơn thuần như biểu hiện của sự nghèo khó hay một hình thức an táng bất thường. Qua góc nhìn khảo cổ, chính vật liệu tưởng như không có giá trị ấy lại giúp bảo tồn những văn bản có giá trị nghiên cứu lớn. Nếu không được sử dụng làm vật liệu đóng quan tài và chôn trong môi trường khô hạn, nhiều tài liệu cổ có thể đã biến mất từ lâu.
Chiếc quan tài vì vậy trở thành một trường hợp đặc biệt cho thấy giá trị của di vật khảo cổ đôi khi nằm ở những chi tiết rất nhỏ. Một mảnh giấy cũ, một dòng chữ mờ hay một bản ghi hành chính tưởng như bình thường đều có thể cung cấp thông tin về đời sống của con người cách đây hơn một thiên niên kỷ.
Mộ cổ chứa quan tài đầy nước, hé lộ bảo vật lưu ly dát vàng đặc biệt
Quan tài đầy nước sau gần 2.000 năm
Năm 2017, trong quá trình khai quật cứu hộ một quần thể mộ Hán tại làng Tô Sơn Đồn, khu Tây Hải Ngạn, thành phố Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), các nhà khảo cổ phát hiện một ngôi mộ đặc biệt mang ký hiệu M147.
Ngay khi mở quan tài, nhóm khảo cổ nhận thấy bên trong còn tồn tại một lượng nước lớn. Điều đáng chú ý là nước tương đối trong, giúp nhiều hiện vật nằm dưới đáy quan tài vẫn có thể quan sát được. Môi trường kín và thiếu oxy trong thời gian dài cũng góp phần bảo vệ một số di vật và phần hài cốt của chủ nhân tốt hơn so với nhiều ngôi mộ cùng khu vực.
M147 thuộc quần thể mộ Tô Sơn Đồn, có niên đại Tây Hán. Hồ sơ khảo cổ cho biết ngôi mộ được bảo quản tương đối tốt nhờ lớp đất sét bao phủ. Tổng cộng 271 hiện vật tùy táng được phát hiện, trong đó có ba con dấu và 11 thẻ gỗ.
Sự đặc biệt của M147 không chỉ nằm ở tình trạng bảo tồn mà còn ở thân phận và hệ thống đồ tùy táng của người được chôn cất.
Một trong những manh mối quan trọng nhất để xác định danh tính chủ nhân là con dấu bằng đồng khắc tên “Lưu Tứ”. Hai con dấu khác có nội dung liên quan đến chức vụ huyện lệnh Đường Ấp và Tiêu huyện.
Các tư liệu nghiên cứu cho thấy, Lưu Tứ từng giữ chức huyện lệnh tại hai địa phương này. Đây là chức vụ hành chính địa phương, không phải quan chức đứng đầu triều đình. Chính sự chênh lệch giữa chức vụ được xác định và quy mô đồ tùy táng đã khiến ngôi mộ trở thành vấn đề đáng chú ý đối với giới nghiên cứu.
Một số nhà nghiên cứu cho biết, Lưu Tứ có thể là hậu duệ của hoàng thất nhà Hán và chưa chắc đã được phong tước chính thức. Tuy nhiên, đây vẫn là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, không nên khẳng định tuyệt đối chỉ dựa trên những hiện vật được tìm thấy.
Điều chắc chắn hơn là quy mô và chất lượng đồ tùy táng cho thấy chủ nhân có địa vị xã hội và điều kiện kinh tế đáng kể.
“Ngọc tịch” thực chất làm bằng lưu ly
Hiện vật nổi bật nhất trong M147 là một chiếc ngọc tịch lưu ly. Nó được đặt bên dưới thi thể chủ nhân, có chiều dài khoảng 194 cm và rộng 46 cm.
Chiếc ngọc tịch được tạo thành từ hơn 330 mảnh lưu ly ghép lại. Các mảnh chủ yếu có dạng vuông, ngoài ra còn có hình tròn và hình thoi. Trên bề mặt xuất hiện các hoa văn như long văn, hổ văn và văn hình thị đế; một số khu vực được phủ lá vàng. Bốn góc mỗi mảnh đều có lỗ nhỏ để luồn dây và liên kết thành một tấm ngọc tịch hoàn chỉnh.
Điểm đáng chú ý là vật liệu này không phải ngọc tự nhiên. Bảo tàng Tây Hải Ngạn xác định đây là lưu ly chì-bari được chế tác nhân tạo. Trong quan niệm mai táng thời Hán, loại vật liệu này được sử dụng như một dạng “ngọc” trong hệ thống đồ táng bằng ngọc.
Chi tiết này có ý nghĩa quan trọng đối với việc hiểu văn hóa mai táng thời Hán. Người xưa tin rằng ngọc có khả năng bảo vệ thi thể và giúp duy trì trạng thái nguyên vẹn sau khi chết. Vì vậy, việc sử dụng các vật liệu dạng ngọc trong mộ không chỉ mang ý nghĩa trang trí mà còn gắn với quan niệm về cái chết và thế giới bên kia.
Vì sao chiếc ngọc tịch lại được dát vàng?
Hoa văn trên ngọc tịch lưu ly có hình rồng và hổ, trong đó một số chi tiết được phủ vàng. Chính đặc điểm này khiến hiện vật thường được gọi bằng tên khác là “kim long ngọc tịch”. Tuy nhiên, xét về mặt vật liệu học, cách gọi này dễ gây hiểu nhầm. Đây không phải một chiếc tịch được làm hoàn toàn bằng ngọc và cũng không phải “kim long” theo nghĩa một vật thể bằng vàng. Phần lõi là các mảnh lưu ly được tạo hình, sau đó một số hoa văn được phủ lá vàng.
Bảo tàng Tây Hải Ngạn cho biết, chiếc ngọc tịch được xem là một loại đồ táng bằng lưu ly, thuộc hệ thống mai táng bằng ngọc thời Hán. Những hiện vật tương tự từng được phát hiện tại một số khu vực khác của Trung Quốc và thường liên quan đến các nhân vật thuộc tầng lớp quý tộc hoặc hoàng gia.
Hệ thống đồ tùy táng hé lộ địa vị chủ nhân
Ngoài chiếc ngọc tịch lưu ly, M147 còn có nhiều hiện vật khác. Đáng chú ý là các con dấu giúp xác định danh tính và chức vụ của người được chôn cất.
Việc tìm thấy con dấu mang tên Lưu Tứ cùng các con dấu liên quan đến chức huyện lệnh cung cấp bằng chứng trực tiếp để nghiên cứu thân phận của chủ nhân. Đây là phương pháp quan trọng trong khảo cổ học: thay vì chỉ dựa vào quy mô ngôi mộ hoặc sự xa hoa của đồ tùy táng, các nhà nghiên cứu có thể kết hợp văn tự trên hiện vật, cấu trúc mộ và hệ thống đồ vật để xác định danh tính.
Một số nghiên cứu cho rằng, Lưu Tứ có thể thuộc hậu duệ hoàng thất nhưng chưa được phong tước. Nếu giả thuyết này đúng, nó phần nào giải thích vì sao một người chỉ được biết đến với chức huyện lệnh lại có hệ thống đồ táng khá đặc biệt.
Tuy nhiên, đây vẫn là một giả thuyết học thuật. Các hiện vật hiện có chưa đủ để khẳng định chắc chắn Lưu Tứ thuộc cấp bậc quý tộc nào.
Khu vườn độc nhất vô nhị trong Tử Cấm Thành
Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh (Trung Quốc) được xây dựng từ thời nhà Minh, là quần thể kiến trúc gỗ lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất thế giới. Trải qua hàng trăm năm, nơi đây vẫn ẩn chứa nhiều câu chuyện kỳ bí.
Năm 1925, Bảo tàng Cố Cung được thành lập trong khuôn viên Tử Cấm Thành. Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 100 năm vào tháng 10/2025, khu vườn Càn Long lần đầu mở cửa, thu hút đông đảo du khách. Đây được xem là khu vườn tinh xảo và đẹp bậc nhất trong toàn bộ quần thể.
Được xây dựng vào những năm 1770, khu vườn Càn Long là một phần của Cung An Cư Trường Thọ ở phía đông bắc Tử Cấm Thành, theo thông tin trên trang web chính quyền Bắc Kinh. Dù chỉ mất 5 năm để hoàn thành, khu vườn đã bị đóng cửa gần 1 thế kỷ.
Sau đó, trong khuôn khổ hợp tác giữa Bảo tàng Cố Cung và Quỹ Di tích Thế giới (WMF), quá trình trùng tu khu vườn đã diễn ra trong 25 năm, với tổng chi phí ước tính từ 15-18 triệu USD.
Khu vườn nằm bí ẩn ở phía đông bắc Tử Cấm Thành, từng là chốn nghỉ ngơi riêng tư của Hoàng đế Càn Long. Công trình đã đóng cửa suốt một thế kỷ và hoàn tất trùng tu sau hơn 20 năm hợp tác giữa Bảo tàng và Quỹ Di tích Thế giới.
Khu vườn Càn Long có diện tích hơn 6.000 m2, được mô tả là tinh xảo và lộng lẫy bậc nhất trong toàn bộ quần thể. Khác với không gian rộng lớn thể hiện quyền uy ở các điện chính, khu vườn được thiết kế theo phong cách vườn miền Nam Trung Quốc, chia thành bốn sân nối tiếp. Hiện, khách có thể tham quan hai khu đầu tiên.
Tử Cấm Thành được xây dựng vào thế kỷ 15 dưới triều Minh, là nơi làm việc và sinh sống của hoàng đế cùng gia đình. Sau này, triều Thanh tiếp quản và trùng tu, mở rộng nhiều hạng mục. Năm 1925, khi vị hoàng đế cuối cùng Phổ Nghi rời khỏi cung, khu vực này trở thành Cố Cung hay Bảo tàng Cung điện (Palace Museum). Tuy nhiên, các dự án tu bổ quy mô phải nhiều thập niên sau mới được triển khai.
Tử Cấm Thành nổi tiếng không chỉ bởi vẻ đẹp mà còn ở những giai thoại bí ẩn mà đến nay các nhà khoa học vẫn chưa tìm được lời giải thích.
Dù đã hơn 600 năm tuổi, trải qua hơn 200 trận động đất, Tử Cấm Thành vẫn không bị ảnh hưởng. Các nhà khảo cổ đã phân tích kiến trúc của Tử Cấm Thành sau đó tiến hành dựng mô hình và thử nghiệm mô phỏng một trận động đất lên tới 10,1 độ richter. Dù cường độ động đất rất lớn, biên độ rung lắc của mô hình lớn khiến cho các viên gạch của Tử Cấm Thành sụp đổ tuy nhiên phần khung vẫn rất bền vững.
Không chỉ gây kinh ngạc bởi quy mô và những bí ẩn chưa lời giải, Tử Cấm Thành còn cho thấy trình độ kỹ thuật vượt thời đại của người xưa. Kết cấu khung gỗ linh hoạt, có khả năng “giãn chấn” chính là chìa khóa giúp công trình đứng vững trước các rung lắc cực mạnh.
Đến nay, sau hơn 6 thế kỷ, Tử Cấm Thành vẫn là biểu tượng kiến trúc vĩ đại của nhân loại, minh chứng cho trí tuệ và sự tinh xảo hiếm có trong lịch sử xây dựng cổ đại.
danviet.vn
