'Tàu ma' dưới đáy biển Na Uy xuất hiện điều đáng sợ

 

Sau hàng thập kỷ biến thành 'tàu ma' dưới đáy biển Na Uy, tàu ngầm K-278 Komsomolets của Liên Xô lại trở nên đáng sợ một lần nữa.

Robot lặn của Na Uy đã tiếp cận được "tàu ma" K-278 Komsomolets ở vùng nước tăm tối sâu 1.680 m và phát hiện ra một hiện tượng đáng lo.

Đó không phải là một hiện tượng huyền bí hay ma quái, mà là một sự kiện thực tế đáng sợ hơn nhiều: Rò rỉ phóng xạ.

"Tàu ma" K-278 Komsomolets là một mối đe dọa phóng xạ đáng sợ dưới đáy biển Na Uy - Ảnh: PNAS

Theo một nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí tạp chí PNAS, nhóm tác giả dẫn đầu bởi nhà phóng xạ học biển Justin Gwynn của Cơ quan An toàn bức xạ và hạt nhân Na Uy đã sử dụng một phương tiện lặn điều khiển từ xa (ROV) có tên Ægir 6000 để lấy mẫu nước và sinh vật xung quanh Komsomolets, đồng thời đánh giá tình trạng con tàu.

Từ lâu, "tàu ma" K-278 Komsomolets đã gây lo ngại cho các nhà khoa học bởi nó là một tàu ngầm hạt nhân.

Năm 1989, một vụ hỏa hoạn đã tạo nên thảm kịch: Komsomolets đem theo hầu hết thủy thủ đoàn, một lò phản ứng hạt nhân cung cấp năng lượng cho con tàu cùng hai quả ngư lôi xuống lòng biển sâu.

Việc giám sát liên tục xác tàu từ những năm 1990 đã chỉ ra hiện tượng rò rỉ phóng xạ không liên tục. Các cuộc điều tra ban đầu cho thấy tàu ngầm bị hư hại đáng kể, thân tàu bị nứt toác và nước biển đã tiếp xúc với các ngư lôi hạt nhân. Năm 1994, một nỗ lực lớn đã bịt kín thành công khoang ngư lôi bị hư hại.

Giờ đây, với các phương tiện hiện đại hơn nhiều, các nhà nghiên cứu đang đánh giá lại con tàu và mức độ nguy hiểm của nó.

Vào thời điểm robot lặn tiếp cận, rõ ràng con tàu đang bị rò rỉ.

Kết quả phân tích dữ liệu cho thấy rò rỉ không liên tục mà xảy ra từng đợt không đều đặn từ các vị trí cụ thể dọc theo thân tàu, bao gồm cả ống thông gió và khu vực xung quanh khoang lò phản ứng.

ROV đã ghi lại video về các "cột khói" - chính là dòng vật chất rò rỉ - từ con tàu. Các luồng rò rỉ này chứa các đồng vị của strontium, caesium, uranium, plutonium.

Gần con tàu, các nhà nghiên cứu nhận thấy nồng độ strontium và caesium cao hơn lần lượt 400.000 và 800.000 lần so với nồng độ điển hình của các chất phóng xạ này ở biển Na Uy.

Nồng độ, tỉ lệ uranium và plutonium cao cũng cho thấy nhiên liệu hạt nhân bên trong lò phản ứng đang bị ăn mòn mạnh.

Tuy nhiên, có một tin tốt: Chỉ cách tàu ngầm vài mét, mức độ ô nhiễm phóng xạ giảm mạnh, cho thấy các đồng vị này đang nhanh chóng phân tán.

Các mẫu bọt biển, san hô và hải quỳ sống và phát triển trên xác tàu cho thấy nồng độ cesium phóng xạ hơi cao, nhưng không có dấu hiệu biến dạng hoặc hư hại rõ ràng nào khác . Lớp trầm tích xung quanh cũng cho thấy rất ít dấu hiệu ô nhiễm.

Mặc dù vậy, các nhà nghiên cứu vẫn cho rằng sự rò rỉ này là một phát hiện đáng lo. Con tàu sẽ dần bị đại dương tàn phá dữ dội hơn, làm tăng nguy cơ rò rỉ phóng xạ ở một mức độ lớn hơn.

Anh Thư

Năm 1996, khi khái niệm “smartphone” còn chưa định hình rõ ràng, Nokia 9000 Communicator đã xuất hiện như một bước nhảy táo bạo của kỷ nguyên di động. Ở thời điểm mà phần lớn điện thoại chỉ phục vụ gọi và nhắn tin cơ bản, thiết bị này mang dáng dấp của một chiếc máy tính thu nhỏ, mở ra như cuốn sổ tay với màn hình LCD 640 × 200 pixel và bàn phím QWERTY đầy đủ.

Bên ngoài, Nokia 9000 trông như một chiếc điện thoại cục mịch đặc trưng thập niên 1990. Nhưng khi bật nắp, người dùng bước vào một không gian hoàn toàn khác: email, fax, trình duyệt web sơ khai, lịch làm việc, danh bạ quản lý chuyên nghiệp. Hệ điều hành dựa trên nền tảng GEOS, bộ vi xử lý Intel 386 cùng 8 MB bộ nhớ khiến thiết bị này gần với một máy tính hơn là điện thoại. Ở thời điểm Internet còn chậm và đắt đỏ, việc có thể gửi email trực tiếp từ lòng bàn tay đã là một bước tiến gây kinh ngạc.

Nokia định vị Communicator cho giới doanh nhân, những người cần kết nối liên tục trong một thế giới đang toàn cầu hóa nhanh chóng. Thiết kế hai mặt phản ánh triết lý kỹ thuật Bắc Âu: thực dụng, rõ ràng, ưu tiên chức năng. Trọng lượng gần 400 gram và mức giá cao khiến nó trở thành món đồ xa xỉ công nghệ, song chính điều đó càng củng cố hình ảnh một thiết bị tiên phong.

Trong dòng chảy lịch sử công nghệ, Nokia 9000 không phải là sản phẩm hoàn hảo. Màn hình đơn sắc, kết nối chậm và kích thước lớn sớm bị vượt qua bởi thế hệ smartphone cảm ứng sau này. Tuy vậy, giá trị của nó nằm ở tầm nhìn. Nó đặt nền móng cho ý tưởng rằng một thiết bị cá nhân có thể hợp nhất liên lạc, công việc và thông tin trong cùng một khối máy nhỏ gọn.

Nhìn lại, Nokia 9000 Communicator đại diện

cho khoảnh khắc giao thoa giữa điện thoại di động và máy tính xách tay, giữa sự cồng kềnh của quá khứ và tính linh hoạt của tương lai. Trong hình hài dày dặn ấy là tham vọng kết nối con người vượt qua giới hạn không gian, mở ra chương đầu cho câu chuyện smartphone mà thế giới đang sống hôm nay.

Bức ảnh năm 1960 ghi lại một khoảnh khắc rất điển hình tại Café des Deux Magots, nằm ở khu Saint-Germain-des-Prés—nơi văn hóa quán cà phê của Paris gần như trở thành một lối sống.

Không có gì đặc biệt theo nghĩa phô trương. Một chiếc bàn tròn nhỏ, vài chiếc ghế mây quay ra phía phố, người phục vụ mang khay nước, và những cuộc trò chuyện kéo dài. Nhưng chính sự “không đặc biệt” ấy lại là cốt lõi.

Ở Paris, quán cà phê không được thiết kế để bạn đến rồi đi nhanh. Nó được tạo ra để bạn ở lại. Ngồi lâu không bị xem là chiếm chỗ, mà là một phần tự nhiên của không gian. Một ly cà phê có thể kéo dài hàng giờ—không phải vì bạn uống chậm, mà vì bạn đang quan sát, suy nghĩ, hoặc đơn giản là để thời gian trôi qua trước mắt.

Trong suốt thế kỷ 20, những nơi như Deux Magots trở thành điểm gặp gỡ của giới trí thức. Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, hay Albert Camus từng ngồi ở những chiếc bàn tương tự—viết, tranh luận, hoặc chỉ im lặng giữa đám đông. Không có ranh giới rõ ràng giữa đời sống cá nhân và không gian công cộng. Ý tưởng được hình thành ngay giữa tiếng muỗng chạm vào tách và dòng người đi qua.

Điều đáng chú ý là văn hóa ấy gần như không thay đổi. Nếu quay lại đúng vị trí trong bức ảnh hôm nay, bạn vẫn sẽ thấy cùng một nhịp điệu: người ngồi quay mặt ra đường, quan sát nhiều hơn là tương tác, hiện diện nhiều hơn là vội vã.

Ở đây, cà phê chưa bao giờ là trung tâm.

Không gian mới là điều chính. Một khoảng lặng giữa thành phố, nơi mọi người đến để ở lại lâu hơn một chút—và đôi khi, chỉ để nhìn thế giới trôi qua.

Pane e Vino - 3 Nguyễn Khắc Cần