Các nhà khoa học đã tìm thấy những sinh vật cổ xưa kỳ lạ trong các lõi đá khoảng 1,7 tỷ năm tuổi.
Trong một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature, nhóm chuyên gia dẫn đầu bởi TS Maxwell Lechte từ Đại học Sydney (Australia) cho biết đã tìm thấy những sinh vật có niên đại khoảng 1,7 tỷ năm tuổi khi kiểm tra các lõi đá cổ xưa.
Theo nhóm nghiên cứu, đó những sinh vật nhân chuẩn đầu tiên phụ thuộc vào oxy, cung cấp bằng chứng mới cho thấy oxy đã giúp thúc đẩy sự tiến hóa của sự sống phức tạp. Những sinh vật cổ xưa này được tìm thấy trong các mẫu lõi khoan được Cơ quan Khảo sát địa chất Lãnh thổ Bắc Úc lưu giữ.
Các mẫu lõi khoan được lấy lên khỏi lòng đất từ các cuộc thăm dò khoáng sản hàng chục năm trước. Kết quả kiểm tra niên đại cho thấy những mẫu lõi đá khoảng 1,7 tỷ năm tuổi. Đó là loại đá trầm tích được hình thành từ bùn đáy biển cổ đại khô cứng lại. Những mẫu vật này đã lưu giữ lát cắt thời gian quan trọng, hé lộ thông tin thú vị về một vùng biển nội địa từng bao phủ phần lớn miền Bắc Australia cho đến 1,5 tỷ năm về trước.
Theo The Conversation, tất cả sự sống trên Trái đất có thể được phân loại thành 2 loại, về cơ bản là khác nhau ở cấp độ tế bào. Trong đó, sinh vật nhân sơ (vi khuẩn và cổ khuẩn) có cấu trúc tế bào đơn giản và chủ yếu là đơn bào. Loại thứ hai là sinh vật nhân thực (bao gồm tất cả động vật, thực vật, tảo và nấm) có cấu trúc phức tạp hơn nhiều.
Hai nhóm trên có quan hệ mật thiết với nhau. Tổ tiên chung cuối cùng của tất cả các sinh vật nhân chuẩn hiện nay là kết quả của sự kết hợp cộng sinh giữa ít nhất 2 vi sinh vật nhân sơ, gồm một vi khuẩn và một cổ khuẩn.
Bằng chứng đầu tiên về sự sống ở sinh vật nhân chuẩn đến từ các hóa thạch của sinh vật đơn bào. Chúng cho thấy mức độ phức tạp tế bào chưa từng thấy ở sinh vật nhân sơ nhưng lại phổ biến ở sinh vật nhân chuẩn.
Hóa thạch sinh vật nhân chuẩn có thể được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới trong các lớp đá có niên đại ít nhất 1,5 tỷ năm. Tuy nhiên, những sinh vật trong các lõi đá ở Australia có niên đại lên tới 1,75 tỷ năm. Theo đó, đây là những hóa thạch sinh vật nhân chuẩn cổ nhất thế giới từng được phát hiện.
Hơn 12.000 hóa thạch loại này đã được các nhà khoa học ở Australia xác định bằng cách phân tích cặn hữu cơ còn lại sau quá trình hòa tan dưới kính hiển vi. Môi trường sống của chúng cũng được phản ánh qua thành phần hóa học của các lớp đá bùn: môi trường giàu oxy. Trong khi đó các mẫu từ môi trường thiếu oxy chỉ chứa các dạng sinh vật nhân sơ đơn giản.
Phát hiện này cho thấy ngay cả những sinh vật nhân chuẩn cổ xưa nhất từng sống trên Trái đất cách đây 1,7 đến 1,4 tỷ năm cũng phụ thuộc vào oxy giống như con người và hầu hết sinh vật ngày nay. Nghiên cứu mới góp phần củng cố giả thuyết lâu nay cho rằng oxy đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự tiến hóa của các sinh vật nhân chuẩn sơ khai.
Tâm Anh Tri Thức và Cuộc Sống
Xác ướp nguyên vẹn sau 500 năm hé lộ nghi lễ đáng sợ của một đế chế hùng mạnh
Thi thể gần như nguyên vẹn sau 500 năm trên đỉnh núi lửa đã hé lộ một nghi lễ hiến tế gây ám ảnh dưới thời Đế chế Inca.
Năm 1999, các nhà khoa học phát hiện xác ướp của một thiếu nữ khoảng 15 tuổi, được biết đến với tên gọi "Trinh nữ Llullaillaco" (La Doncella), trên đỉnh núi lửa Llullaillaco cao 6.700 m nằm giữa Chile và Argentina.
Sự nguyên vẹn đáng kinh ngạc của thi thể sau hơn 500 năm đã biến "Trinh nữ Llullaillaco" trở thành một trong những xác ướp quý giá nhất từng được tìm thấy. Bên cạnh cô gái, các nhà khảo cổ còn phát hiện thi thể của hai đứa trẻ khác.
Ngày nay, thay vì nằm lại giữa lớp băng vĩnh cửu trên đỉnh núi, ba xác ướp được bảo quản nghiêm ngặt tại Bảo tàng Khảo cổ học Trung cao nguyên (MAAM) ở thành phố Salta, Argentina. Trong những tủ kính đông lạnh đặc biệt mô phỏng áp suất và nhiệt độ trên đỉnh núi lửa, làn da, mái tóc tết cầu kỳ và trang phục dệt thủ công của thiếu nữ vẫn gần như nguyên vẹn, tạo cảm giác như cô chỉ vừa chìm vào giấc ngủ.
Tình trạng bảo tồn hiếm có này đã mang đến cho giới khoa học cơ hội nghiên cứu sâu hơn về cuộc sống và các nghi lễ của người Inca cách đây hơn nửa thiên niên kỷ.
Mẫu xác ướp vẹn nguyên sau 500 năm giúp các nhà khoa học có nhiều phát hiện mới về thời kỳ xa xưa.
Tuy nhiên, phải mất gần 27 năm sau khi phát hiện, các nhà khoa học mới có đủ công nghệ để phân tích chi tiết trường hợp đặc biệt này. Những nghiên cứu mới cho thấy "Trinh nữ Llullaillaco" nhiều khả năng là nạn nhân của một nghi lễ hiến tế dưới thời Đế chế Inca.
Vào khoảng năm 1500, người Inca thường thực hiện các nghi lễ hiến tế người sống nhằm dâng lên thần linh. Các nạn nhân được đưa từ chân núi lên những đỉnh núi cao hàng nghìn mét như một phần của nghi thức thiêng liêng.
Nhờ điều kiện băng giá khắc nghiệt, các mô cơ thể và thức ăn trong dạ dày của thiếu nữ vẫn được bảo quản. Qua phân tích, các nhà khoa học phát hiện cô đã sử dụng ngô, sắn, rượu và lá coca trước khi qua đời.
Đây được cho là một phần của nghi lễ "Capacocha" – hình thức hiến tế trang trọng và linh thiêng nhất của Đế chế Inca. Người Inca tin rằng những lễ hiến tế này có thể giúp ngăn chặn thiên tai, bảo vệ mùa màng, duy trì sự ổn định và củng cố quyền lực của đế chế.
Trong nghi lễ, các nạn nhân trẻ tuổi được hộ tống lên đỉnh núi vào mùa đông rồi bị bỏ lại giữa giá rét cho đến khi tử vong.
Theo các nghiên cứu khảo cổ, lễ hiến tế "Trinh nữ Llullaillaco" nhiều khả năng diễn ra vào khoảng năm 1499. Khi đó, vùng Llullaillaco vừa được sáp nhập vào Đế chế Inca và cuộc hiến tế được cho là nhằm cầu mong quá trình mở rộng lãnh thổ diễn ra thuận lợi.
Đế chế Inca sụp đổ vào những năm 1530 sau cuộc chinh phục của người Tây Ban Nha. Kể từ đó, tục hiến tế người sống trên các đỉnh núi băng giá cũng dần biến mất.
Hoàng Hà
Vì sao ghế nhựa luôn có một lỗ tròn ở giữa? Hóa ra không phải chi tiết thừa mà có tới 4 công dụng bất ngờ
Hầu hết những chiếc ghế nhựa từ quán ăn vỉa hè đến gia đình đều có một lỗ tròn ở chính giữa mặt ngồi. Tưởng chừng chỉ là một chi tiết đơn giản, nhưng đằng sau đó lại là cả một tính toán thông minh của các nhà thiết kế nhằm tăng độ bền, thuận tiện khi sử dụng và kéo dài tuổi thọ của sản phẩm.
Lỗ tròn trên ghế nhựa hóa ra không phải chi tiết thừa.
Ngăn hiện tượng "hút chân không" khi xếp chồng ghế
Ghế nhựa thường được thiết kế để có thể xếp chồng lên nhau, giúp tiết kiệm diện tích cất giữ. Nếu mặt ghế hoàn toàn kín, không khí giữa các ghế sẽ bị ép ra ngoài khi xếp chồng, tạo thành vùng áp suất thấp giống hiện tượng chân không.
Khi đó, áp suất không khí bên ngoài sẽ ép chặt các ghế lại với nhau, khiến việc tách chúng ra trở nên khó khăn. Lỗ tròn ở giữa đóng vai trò như một van thông khí, giúp không khí lưu thông dễ dàng, loại bỏ hiện tượng này và giúp người dùng nhấc từng chiếc ghế ra nhẹ nhàng hơn.
Giúp di chuyển và cầm nắm thuận tiện hơn
Chi tiết nhỏ này còn giúp việc di chuyển nhiều ghế cùng lúc trở nên đơn giản hơn. Người dùng có thể xỏ ngón tay qua lỗ hoặc luồn dây để nhấc cả chồng ghế mà không cần dùng quá nhiều sức. Đây là lý do các quán ăn, nhà hàng hoặc những nơi thường xuyên phải dọn dẹp, sắp xếp số lượng lớn ghế nhựa rất ưa chuộng thiết kế này.
Lỗ tròn giúp việc cầm nắm dễ dàng hơn.
Giúp thoát nước và tạo sự thông thoáng
Ghế nhựa thường được sử dụng ở môi trường ngoài trời như quán ăn vỉa hè, sân vườn hoặc ban công. Khi gặp mưa hoặc sau khi vệ sinh, lỗ tròn sẽ giúp nước thoát nhanh, tránh tình trạng đọng nước trên mặt ghế.
Ngoài ra, chi tiết này còn góp phần tạo sự thông thoáng khi ngồi trong thời gian dài. Không khí lưu thông tốt hơn giúp giảm cảm giác bí bách, đặc biệt trong những ngày thời tiết nóng bức.
Vì sao lỗ trên ghế luôn có hình tròn?
Thay vì hình vuông hay hình chữ nhật, các nhà sản xuất gần như luôn lựa chọn hình tròn vì lý do liên quan đến độ bền của sản phẩm.
Theo nguyên lý cơ học, các góc nhọn là nơi tập trung áp lực lớn nhất. Nếu khoét lỗ hình vuông hoặc hình tam giác, lực tác động khi người ngồi sẽ tập trung vào các góc, làm tăng nguy cơ nứt vỡ.
Trong khi đó, hình tròn giúp phân tán lực đồng đều theo mọi hướng, nhờ đó mặt ghế chịu lực tốt hơn và hạn chế hư hỏng trong quá trình sử dụng lâu dài.
Một chiếc lỗ đơn giản nhưng chứa dựng nhiều công dụng.
Nhìn qua tưởng chừng đơn giản, nhưng chiếc lỗ tròn trên ghế nhựa lại là kết quả của nhiều tính toán về vật lý, độ bền và sự tiện dụng. Nhờ thiết kế này, những chiếc ghế nhựa quen thuộc không chỉ dễ sử dụng hơn mà còn có tuổi thọ cao và phù hợp với nhiều môi trường khác nhau.
Hạnh Nguyên
Hai gương mặt La Mã bị chôn vùi trong hầm rượu cổ suốt 1.700 năm
Tháng 6 năm 2026, các nhà khảo cổ Israel công bố một phát hiện hiếm gặp tại khu vực Binyamina, miền bắc Israel: hai tượng bán thân bằng đá cẩm thạch thời La Mã được tìm thấy úp mặt xuống đất bên trong một xưởng ép nho cổ. Sự kết hợp giữa nghệ thuật điêu khắc cao cấp và một cơ sở sản xuất rượu vang đã mở ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.
Mỗi pho tượng cao khoảng 55 cm, nặng gần 60 kg và được chế tác từ đá cẩm thạch trắng. Dù nằm dưới lòng đất gần hai thiên niên kỷ, các chi tiết trên tóc, râu và đường nét khuôn mặt vẫn được bảo tồn đáng kinh ngạc. Tay nghề điêu khắc cho thấy đây không phải những tác phẩm bình thường mà nhiều khả năng từng thuộc về một công trình công cộng, biệt thự giàu có hoặc khu thờ tự của tầng lớp thượng lưu trong thời kỳ La Mã.
Một trong hai pho tượng mang dòng chữ Hy Lạp khắc tên Lycurgus. Cái tên này gợi nhớ đến nhà lập pháp huyền thoại của Sparta, nhân vật được cho là đã xây dựng nền tảng cho xã hội quân sự nổi tiếng của thành bang này. Tuy nhiên, các học giả vẫn chưa thể khẳng định tượng mô tả chính nhân vật lịch sử đó hay một người khác cùng tên. Trong thế giới Hy Lạp – La Mã, việc đặt tên theo những nhân vật nổi tiếng là điều khá phổ biến.
Điểm đặc biệt nằm ở nơi phát hiện. Xưởng ép nho có niên đại thuộc giai đoạn La Mã–Byzantine, muộn hơn thời gian chế tác các pho tượng. Điều đó cho thấy khi được chôn xuống, bản thân chúng có thể đã là những cổ vật có giá trị. Việc đặt tượng úp mặt xuống đất dường như không phải hành động ngẫu nhiên mà được thực hiện có chủ ý.
Các nhà khảo cổ đưa ra nhiều giả thuyết. Chúng có thể đã được cất giấu trong giai đoạn bất ổn chính trị, nhằm tránh nạn cướp bóc hoặc phá hủy. Cũng có khả năng chủ nhân muốn bảo vệ những tác phẩm quý giá trước các biến động tôn giáo khi Đế chế La Mã chuyển sang Kitô giáo. Một khả năng khác là chúng được chôn để chờ ngày lấy lại, nhưng người thực hiện kế hoạch ấy đã không bao giờ quay trở về.
Vùng Carmel và khu vực Binyamina từ lâu nổi tiếng với truyền thống sản xuất rượu vang. Thời La Mã, những đồn điền nho trải dài trên các sườn đồi ven Địa Trung Hải cung cấp rượu cho thị trường trong toàn đế chế. Các xưởng ép nho là trung tâm kinh tế quan trọng, nơi nông sản được chuyển thành một mặt hàng có giá trị cao. Việc hai tác phẩm điêu khắc bằng đá cẩm thạch xuất hiện trong môi trường ấy cho thấy mức độ thịnh vượng của cộng đồng từng sinh sống tại đây.
Sau gần 1.700 năm bị lãng quên, hai gương mặt bằng đá cẩm thạch lại xuất hiện dưới ánh mặt trời. Danh tính thực sự của họ, lý do bị chôn giấu và câu chuyện của những người đã đặt họ xuống lòng đất vẫn đang chờ các nhà nghiên cứu giải mã.
#Archaeology #AncientRome #RomanEmpire #RomanArt #MarbleBust #Lycurgus #Binyamina #IsraelAntiquitiesAuthority #AncientWine #WineHistory #RomanSculpture #ClassicalArt #AncientCivilization #HistoricalDiscovery #CulturalHeritage #RomanByzantine #AncientMediterranean #HistoryLovers #ArchaeologicalDiscovery #AncientWorld
Pane e Vino - 3 Nguyễn Khắc Cần
