a

THƯƠNG CHÚC THẦY CÔ VÀ ANH CHỊ EM ĐỒNG MÔN TRƯỜNG HOÀNG DIỆU MỘT NĂM MỚI BÍNH NGỌ 2026 AN LÀNH VÀ HẠNH PHÚC

b

b
CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ ĐỒNG MÔN HOÀNG DIỆU NĂM MỚI BÍNH NGỌ 2026 VẠN SỰ NHƯ Ý - AN KHANG THỊNH VƯỢNG.

Thứ Bảy, 31 tháng 10, 2026

Bí ẩn chủ nhân ngôi mộ cổ chứa báu vật trên đỉnh núi

 Ngôi mộ cổ hơn 2.600 năm tuổi trên núi Kỷ Vương Cố chứa nhiều báu vật và dấu tích tuẫn táng, nhưng danh tính chủ nhân vẫn bí ẩn.

Trong quá trình xây dựng công trình phục vụ du lịch tại khu thắng cảnh Thiên Thượng Vương Thành, huyện Nghi Thủy, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, công nhân bất ngờ phát hiện nhiều mảnh đồ đồng cổ. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, cơ quan quản lý di sản địa phương nhanh chóng kiểm tra hiện trường và xác định bên dưới là một khu mộ cổ có quy mô lớn.

Sau khi được cấp phép, Viện Khảo cổ Sơn Đông phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành khai quật cứu hộ. Ngôi mộ nằm trên đỉnh núi Kỷ Vương Cố, cách trung tâm huyện Nghi Thủy khoảng 40 km về phía Tây Bắc. Đây là dạng núi có đỉnh tương đối bằng phẳng nhưng xung quanh là những vách đá dựng đứng, đặc trưng của vùng núi Nghi Mông.

Đỉnh núi cao 577,2 m so với mực nước biển, diện tích khoảng 0,45 km². Điều khiến giới khảo cổ bất ngờ là người xưa đã lựa chọn địa hình hiểm trở như vậy để xây dựng một khu mộ có quy mô lớn.

Ngôi mộ cổ hơn 2.600 năm tuổi trên núi Kỷ Vương Cố chứa nhiều báu vật và dấu tích tuẫn táng. Ảnh: Viện Nghiên cứu Khảo cổ và Di sản văn hóa tỉnh Sơn Đông phối hợp cùng Cục Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc.

Ngôi mộ có cấu trúc hiếm gặp thời Xuân Thu

Qua khảo sát, các chuyên gia xác định ngôi mộ được xây dựng vào khoảng giữa đến cuối thời Xuân Thu, cách ngày nay hơn 2.600 năm. Khu mộ được đào trực tiếp vào nền đá, có chiều dài tổng thể khoảng 40 m, rộng 13 m và sâu khoảng 2,2 m.

Điểm đặc biệt nhất nằm ở cách bố trí không gian mai táng. Thông thường, trong nhiều khu mộ quý tộc thời Đông Chu, hố chôn xe ngựa được xây dựng tách biệt với buồng mộ chính. Tuy nhiên, tại Kỷ Vương Cố, cả buồng mộ và hố xe ngựa lại nằm chung trong một hố đá lớn.

Phía Nam là khu vực đặt quan tài và đồ tùy táng, phía Bắc dành cho xe ngựa. Một đường dẫn được bố trí ở phía Đông Nam, hướng thẳng vào khu vực quan tài. Cấu trúc này được đánh giá là hiếm gặp, cung cấp thêm tư liệu về sự đa dạng trong phong tục mai táng của các nước chư hầu thời Xuân Thu.

Phát hiện hàng loạt đồ đồng và ngọc quý

Trong quá trình khai quật, các chuyên gia tìm thấy nhiều hiện vật bằng đồng, ngọc, đá và các vật liệu khác. Khu vực phía Nam buồng mộ chứa nhiều đồ đồng nghi lễ, gồm đỉnh đồng, nồi, bình đựng rượu và những vật dụng dùng trong tế lễ. Đáng chú ý, một số loại đồ đồng xuất hiện thành bộ bảy chiếc, phản ánh nghi thức sử dụng lễ khí của tầng lớp quý tộc.

Tại khoang phía Bắc, nhóm khảo cổ phát hiện nhiều nhạc khí, gồm chuông đồng, khánh đá và các nhạc cụ phục vụ nghi lễ. Những hiện vật này cho thấy âm nhạc giữ vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, tín ngưỡng và lễ nghi thời Xuân Thu.

Bên trong quan tài chính còn có nhiều đồ ngọc, gồm ngọc hình hổ, vòng ngọc và những món trang sức tinh xảo. Sự phong phú của đồ tùy táng cho thấy người được chôn cất có địa vị cao trong xã hội đương thời.

Dấu tích tuẫn táng gây chú ý

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất là dấu tích của ba người được chôn cùng chủ mộ. Theo tư liệu khảo cổ do chính quyền huyện Nghi Thủy công bố, ba người này được đặt trong những quan tài riêng, phân bố ở phía Bắc, phía Nam và phía Tây quan tài chính.

Ngoài ra, bên dưới quan tài còn có dấu tích một con chó được chôn theo. Phát hiện này phản ánh tục tuẫn táng từng tồn tại trong xã hội cổ đại, khi con người hoặc động vật được đưa vào khu mộ để phục vụ quan niệm về thế giới sau khi chết.

Tuy nhiên, việc xác định chính xác nguyên nhân tử vong và hoàn cảnh của những người được chôn theo cần dựa trên bằng chứng nhân học và khảo cổ. Do đó, không thể chỉ từ vị trí hài cốt mà kết luận họ bị sát hại bằng phương thức cụ thể nào.

Bốn cỗ xe ngựa hé lộ địa vị chủ nhân

Tại khu vực phía Bắc ngôi mộ, các nhà khảo cổ phát hiện dấu tích bốn cỗ xe ngựa. Mỗi cỗ xe được kéo bởi hai con ngựa. Dù phần lớn cấu kiện bằng gỗ đã phân hủy, nhiều bộ phận kim loại và xương ngựa vẫn được bảo tồn. Đặc biệt, trong cỗ xe số hai, nhóm khai quật tìm thấy ba đồ đồng nghi lễ, gồm đỉnh đồng, nồi và bình đựng thức ăn.

Việc phát hiện những đồ đồng này ngay trên xe ngựa được đánh giá là hiện tượng hiếm gặp trong khảo cổ học khu vực Sơn Đông. Ngoài ra, nhiều mũi tên, giáo và vũ khí bằng đồng cũng được tìm thấy trong khu vực xe ngựa. Các chuyên gia nhận định những cỗ xe có thể được sử dụng trong chiến tranh hoặc các nghi thức thể hiện quyền lực.

Tại khu vực phía bắc ngôi mộ, các nhà khảo cổ phát hiện dấu tích bốn cỗ xe ngựa. Mỗi cỗ xe được kéo bởi hai con ngựa. Ảnh: @Phóng viên Zhang Xiaoli (Trương Hiểu Lý) thuộc Tân Hoa Xã, Trung Quốc.

Dù phát hiện nhiều hiện vật quý, danh tính người nằm trong ngôi mộ vẫn chưa được xác định. Hài cốt chủ mộ đã phân hủy gần như hoàn toàn, khiến các chuyên gia không thể kết luận chắc chắn về giới tính và độ tuổi.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là nơi an táng một vị quân chủ hoặc phu nhân thuộc nước Kỷ thời Xuân Thu. Giả thuyết này xuất phát từ truyền thuyết địa phương kể rằng sau khi nước Kỷ suy yếu, một thành viên hoàng tộc đã đến khu vực Kỷ Vương Cố để sinh sống và củng cố lực lượng.

Tuy nhiên, những nhà nghiên cứu khác lại cho rằng ngôi mộ có thể liên quan đến nước Cử, một quốc gia cổ từng tồn tại tại khu vực Sơn Đông. Đáng chú ý, trên một số đồ đồng xuất hiện chữ khắc liên quan đến những nhân vật lịch sử, mở ra khả năng xác định chủ nhân thông qua nghiên cứu văn tự cổ. Tuy vậy, chưa có bằng chứng đủ sức thuyết phục để khẳng định ngôi mộ thuộc về nhân vật nào.

Phát hiện 396 cổ vật trong khu mộ thổ ty 500 năm tuổi ở Trung Quốc

Hàng trăm di vật quý được khai quật từ khu mộ gia tộc thổ ty Vương Tỷ ở Tứ Xuyên (Trung Quốc) hé lộ đời sống, nghệ thuật và giao lưu văn hóa thời Minh.

Gia tộc thổ ty tồn tại gần 800 năm

Gia tộc họ Vương ở Bình Vũ là một trong những dòng họ thổ ty có lịch sử lâu dài tại Tứ Xuyên (Trung Quốc). Dòng họ này bắt đầu từ thời Nam Tống, tiếp tục tồn tại qua các thời Nguyên, Minh, Thanh và kéo dài tới thời Dân Quốc, với lịch sử gần 800 năm.

Hàng trăm di vật quý được khai quật từ khu mộ gia tộc thổ ty Vương Tỷ ở Tứ Xuyên hé lộ đời sống, nghệ thuật và giao lưu văn hóa thời Minh. Ảnh: @Sohu.

Trong số các nhân vật của gia tộc, Vương Tỷ, thế hệ thổ ty thứ 10 (cách đây 500 năm), được nhắc đến như một nhân vật có ảnh hưởng tại địa phương. Ông từng tham gia bảo vệ khu vực Tùng Phan, nhiều lần đến kinh thành triều cống và được ban thưởng. Tại vùng cai quản, ông cho xây dựng trường học, sửa đường, khai khẩn đất hoang và góp phần xây dựng chùa Báo Ân ở Bình Vũ, công trình thường được ví như “cung điện giữa núi”.

Khu mộ của gia đình Vương Tỷ được phát hiện vào năm 1974 trong quá trình cải tạo đất nông nghiệp tại Tiểu Bình Sơn, huyện Cổ Thành, Bình Vũ. Các cơ quan quản lý và bảo tồn di tích của tỉnh Tứ Xuyên cùng địa phương sau đó tiến hành khai quật khẩn cấp.

Đến năm 1979, một đợt khai quật khác được thực hiện tại khu mộ vợ chồng Vương Giám. Tổng cộng, các cuộc khai quật đã phát hiện 396 hiện vật gồm vàng, bạc, ngọc, gốm sứ, đồng, cùng các đồ chạm khắc và văn bản khắc trên đá. Số hiện vật này giúp giới nghiên cứu hình dung rõ hơn đời sống của tầng lớp thổ ty Tây Nam trong thời Minh.

Trang sức vàng bạc cho thấy sự giàu có của tầng lớp thổ ty

Một trong những nhóm hiện vật nổi bật nhất là đồ vàng bạc được tìm thấy trong các ngôi mộ của phụ nữ thuộc gia tộc Vương Tỷ. Bộ sưu tập gồm nhiều loại trâm cài, đồ trang sức tóc, hoa tai, nhẫn và phụ kiện trang phục.

Đáng chú ý là các món trang sức được chế tác với nhiều chủ đề phong phú như hoa sen, rồng, kỳ lân, chim phượng, tiên nhân, Bồ Tát hay các hình tượng mang ý nghĩa trường thọ. Một số hiện vật kết hợp hình ảnh Phật giáo với Đạo giáo, phản ánh sự giao thoa tín ngưỡng và thẩm mỹ trong xã hội thời Minh.

Các loại hoa tai hình hồ lô bằng vàng, vàng kết hợp ngọc, nhẫn hình sư tử, uyên ương hay nhẫn gắn đá quý cho thấy kỹ thuật chế tác tinh xảo. Trong đó, những món sử dụng đá quý như ngọc lam và các phụ kiện bằng vàng được xem là dấu hiệu cho thấy địa vị kinh tế của chủ nhân.

Nhiều phụ kiện trang phục cũng được chế tác cầu kỳ, như khóa thắt lưng hình kỳ lân, mặt ngọc hình quả đào, đồ đeo hình đèn lồng hoặc uyên ương. Kỹ thuật kim ty với những sợi vàng mảnh được sử dụng để tạo ra các món trang sức có kết cấu rỗng, tinh vi.

Chạm khắc đá tái hiện đời sống và nghi lễ

Bên cạnh vàng bạc, hệ thống phù điêu đá trong các khu mộ Vương Tỷ và Vương Tường cũng đặc biệt đáng chú ý. Các tác phẩm tiếp nối truyền thống chạm khắc mộ đá ở Tứ Xuyên từ thời Nam Tống, đồng thời đưa vào nhiều mô típ cát tường phổ biến của thời Minh.

Trên các mảng phù điêu xuất hiện hình ảnh chủ nhân ngôi mộ, người hầu nam nữ, các thị nữ cầm quạt, cùng nhiều cảnh sinh hoạt. Những hình tượng phi thiên, song long hí châu, tiên hạc, sư tử, nhạc công và võ sĩ tạo nên hệ thống trang trí phong phú.

Đặc biệt, nhóm hoa văn bát bảo gồm san hô, phương thắng, thỏi bạc, tiền tròn, sừng tê giác và thỏi vàng phản ánh những biểu tượng may mắn phổ biến trong nghệ thuật dân gian thời Minh.

Một số phiến đá còn khắc chiếu thư, sắc phong và địa khoán. Nội dung ghi lại thời điểm an táng, quan hệ gia tộc và những thông tin liên quan đến sắc phong của triều đình nhà Minh. Đây là nguồn tư liệu có giá trị đối với việc nghiên cứu lịch sử gia tộc thổ ty Long Châu.


Bên cạnh vàng bạc, hệ thống phù điêu đá trong các khu mộ Vương Tỷ và Vương Tường cũng đặc biệt đáng chú ý. Ảnh: @Sohu.

Gốm sứ cho thấy mạng lưới giao thương rộng

Nhóm ngọc, gốm sứ và đồ đồng tiếp tục mở rộng bức tranh về đời sống vật chất của gia đình thổ ty. Các hiện vật ngọc gồm ngọc bội hình cá đôi, vòng ngọc, ngọc bích, khóa thắt lưng bằng thanh ngọc và nhiều bộ đai ngọc. Một số đồ trang sức kết hợp ngọc với mã não đỏ, ngọc lam và vàng, cho thấy xu hướng sử dụng vật liệu quý trong tầng lớp quyền quý.

Nhiều hiện vật gồm đĩa thanh hoa trang trí tùng, trúc, mai; bát hoa văn sóng nước và lá chuối; đồ men xanh cùng các loại bình, lư, vò và chân nến. Một số bình mai men đỏ xanh được đánh giá là khá hiếm, có giá trị nghiên cứu đối với đồ gốm dân dụng thời Cảnh Thái và Thiên Thuận.

Việc phát hiện số lượng lớn gốm sứ có nguồn gốc từ Cảnh Đức Trấn trong một khu mộ nằm sâu ở Tây Bắc Tứ Xuyên cho thấy hàng hóa từ khu vực Trung Nguyên đã được vận chuyển vào vùng Tây Nam. Qua đó, các hiện vật cung cấp thêm bằng chứng về mạng lưới thương mại và trao đổi vật chất giữa các khu vực thời Minh.

Nhóm ngọc, gốm sứ và đồ đồng tiếp tục mở rộng bức tranh về đời sống vật chất của gia đình thổ ty. Ảnh: @Sohu.

Đồ đồng phản ánh tín ngưỡng và nghi lễ

Đồ đồng trong khu mộ gồm gương đồng, lư dùng trong nghi lễ, bình, đồ trang trí quan tài và các phụ kiện kiến trúc. Một số gương có hoa văn thần thú, nho và hình bát quái kết hợp 12 con giáp, phản ánh những quan niệm tín ngưỡng phổ biến.

Các loại lư ba chân, bình đồng và đồ lễ cho thấy vai trò của nghi thức thờ cúng trong đời sống của tầng lớp thổ ty. Đặc biệt, các vòng và tay nắm quan tài mạ vàng có kỹ thuật đúc tương đối hoàn chỉnh, cung cấp thêm tư liệu về trình độ luyện kim và chế tác đồ đồng thời Minh.

Hơn 3.000 hiện vật trong mộ công chúa nhà Liêu hé lộ sự thật thú vị

Ngôi mộ cổ được khai quật ở Nội Mông (Trung Quốc) chứa một bộ sưu tập đồ tùy táng vô cùng phong phú, với tổng số hơn 3.000 hiện vật.

Ẩn sâu trên thảo nguyên Nội Mông (Trung Quốc), một ngôi mộ cổ bất ngờ được Viện Nghiên cứu Khảo cổ Nội Mông tiến hành khai quật. Đó là mộ hợp táng của Công chúa Diệp Luật Thị (vốn là cháu gái của Liêu Cảnh Tông), cùng phò mã Tiêu Thiệu Cự, mộ được xây dựng vào năm 1017, dưới thời nhà Liêu. Khi bước vào ngôi mộ, các nhà khảo cổ đặc biệt bất ngờ trước số lượng và chất lượng của đồ tùy táng. Tổng cộng hơn 3.000 hiện vật được tìm thấy, trong đó có nhiều đồ bằng kim loại quý và đá quý với kỹ thuật chế tác vô cùng tinh xảo.

Công chúa Diệp Luật Thị là cháu gái của Liêu Cảnh Tông, sinh năm 1000. Bia mộ được phát hiện trong mộ ghi lại rằng, Diệp Luật Thị từng được phong nhiều tước hiệu, trước khi được truy phong chức vị mang hiệu Trần Quốc Công chúa.

Một ngôi mộ cổ được khai quật ở Nội Mông chứa một bộ sưu tập đồ tùy táng vô cùng phong phú, với tổng số hơn 3.000 hiện vật. Ảnh: @Sohu.

Năm 16 tuổi, Diệp Luật Thị kết hôn với Tiêu Thiệu Cự, người lớn hơn bà hơn 10 tuổi và có quan hệ họ hàng trong tầng lớp quý tộc Khiết Đan. Cuộc hôn nhân này phản ánh đặc điểm của chế độ hôn nhân trong giới quý tộc nhà Liêu, nơi các gia tộc lớn như họ Da Luật và họ Tiêu có quan hệ hôn nhân tương đối chặt chẽ. Quan hệ hôn nhân giữa các gia tộc quý tộc vừa mang yếu tố huyết thống, vừa có ý nghĩa chính trị, góp phần duy trì mạng lưới quyền lực của hoàng tộc và quý tộc.

Tuy nhiên, cuộc hôn nhân của Công chúa Diệp Luật Thị và Tiêu Thiệu Cự kéo dài không lâu. Theo bia mộ, cả hai đều qua đời vào năm 1018. Khi đó, công chúa mới 18 tuổi. Trên bia mộ ghi nguyên nhân qua đời của Công chúa Diệp Luật Thị là do bệnh tật, nhưng nguyên nhân cụ thể khiến hai người lần lượt qua đời ở tuổi còn rất trẻ vẫn chưa được làm rõ.

Sau khi qua đời, Công chúa Diệp Luật Thị được đặt trong mộ với mặt nạ vàng, đầu gối trên một chiếc gối trang trí bằng vàng. Những nghi thức mai táng cùng số lượng lớn đồ tùy táng cho thấy địa vị đặc biệt của người phụ nữ này trong hoàng tộc nhà Liêu.

Điểm gây ấn tượng mạnh nhất của cuộc khai quật là kho báu hơn 3.000 hiện vật. Nhiều đồ vật được chế tác bằng vàng, bạc, ngọc, mã não, hổ phách và ngọc trai, với kiểu dáng và kỹ thuật chế tác phong phú. Sự hiện diện của nhiều vật phẩm quý giá phản ánh địa vị cao của chủ nhân, đồng thời cung cấp những bằng chứng trực quan về trình độ thủ công và đời sống vật chất của tầng lớp quý tộc nhà Liêu.

Sau khi qua đời, Công chúa Diệp Luật Thị được đặt trong mộ với mặt nạ vàng, đầu gối trên một chiếc gối trang trí bằng vàng. Ảnh: @Sohu.

Không chỉ có giá trị về vật chất, ngôi mộ còn đặc biệt quan trọng bởi bia mộ của Công chúa Diệp Luật Thị và Tiêu Thiệu Cự. Bia mộ gây chú ý khi chứa văn tự chữ Khải được khắc tương đối ngay ngắn. Nội dung bia giúp bổ sung những thông tin cực hiếm hoi mà các bộ sử truyền thống về nhà Liêu cổ xưa không ghi chép đầy đủ.

Đối với giới nghiên cứu, bia mộ này có giá trị ở chỗ nó cung cấp một nguồn tư liệu trực tiếp từ thời kỳ nhà Liêu. Thông qua nội dung văn bia, các nhà sử học có thể tìm hiểu thêm về thân thế, tước vị, quan hệ gia đình và những sự kiện liên quan đến hoàng tộc Khiết Đan.

Những hiện vật được phát hiện trong mộ vì thế không chỉ phản ánh sự giàu có của một công chúa hoàng tộc, mà còn cho thấy sự giao thoa giữa các truyền thống văn hóa trong xã hội nhà Liêu. Các sản phẩm kim loại quý, đồ ngọc và đồ trang sức phản ánh trình độ thủ công, thẩm mỹ và mạng lưới trao đổi vật chất của tầng lớp thượng lưu thời bấy giờ.

Đáng chú ý, đây cũng được xem là một trong những mộ hoàng tộc nhà Liêu còn tương đối nguyên vẹn, chưa bị xâm phạm bởi nạn trộm mộ. Nhờ vậy, các nhà khảo cổ có thể quan sát tương đối đầy đủ cách thức bố trí không gian mai táng và hệ thống đồ tùy táng. Số lượng lớn hiện vật còn nguyên vẹn giúp giá trị nghiên cứu của ngôi mộ này vượt xa một phát hiện khảo cổ thông thường.

Hơn 3.000 hiện vật được khai quật không đơn thuần là những món đồ quý giá được chôn theo người mất. Chúng là những bằng chứng vật chất phản ánh địa vị xã hội, kỹ thuật thủ công, thẩm mỹ, tập quán mai táng và cơ cấu quyền lực của nhà Liêu cách đây hơn 1.000 năm trước.

Không chỉ có giá trị về vật chất, ngôi mộ còn đặc biệt quan trọng bởi bia mộ của Công chúa Diệp Luật Thị và Tiêu Thiệu Cự. Bia mộ gây chú ý khi chứa văn tự chữ Khải được khắc tương đối ngay ngắn. Ảnh: @Sohu.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa bia mộ, di cốt, kiến trúc lăng mộ và hệ thống đồ tùy táng tạo nên một nguồn tư liệu tương đối toàn diện để nghiên cứu hoàng tộc Khiết Đan. Từ một ngôi mộ được xây dựng năm 1017, các nhà nghiên cứu ngày nay có thể tiếp cận nhiều khía cạnh của xã hội nhà Liêu, từ quan hệ huyết thống và hôn nhân quý tộc đến nghệ thuật chế tác đồ quý và nghi lễ mai táng.


Mời quý độc giả cùng xem video: “Phát hiện mộ cổ niên đại khoảng 5.000 năm tại Trung Quốc”. Nguồn video: VTV24.

Phát hiện hơn 600 hiện vật trong xác tàu cổ dưới sông Dương Tử

Hàng trăm hiện vật được khai quật từ xác tàu thời nhà Thanh trên sông Dương Tử gây ngạc nhiên cho các chuyên gia.

Một nhóm các nhà khảo cổ học đã khai quật được hơn 600 hiện vật từ một xác tàu nổi tiếng thời nhà Thanh dưới đáy cửa sông Dương Tử ở tỉnh Giang Tây, miền Đông Trung Quốc.

Được gọi là dự án Cửa sông Dương Tử số 2, xác tàu gỗ này được xác định lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất ở Trung Quốc. Con tàu buồm bằng gỗ có khả năng bị đắm trong thời kỳ trị vì của Hoàng đế Đồng Trị (khoảng năm 1.861-1.875) thuộc triều đại nhà Thanh.

Hàng trăm hiện vật được khai quật từ xác tàu thời nhà Thanh trên sông Dương Tử gây ngạc nhiên cho các chuyên gia. Ảnh: @SCMP.
Cuộc khai quật mang đến một cái nhìn đáng chú ý về hoạt động thương mại hàng hải và đời sống thường nhật thời nhà Thanh. Những hiện vật đáng chú ý được tìm thấy từ 31 khoang chứa hàng của con tàu, chúng bao gồm chủ yếu là đồ sứ và gốm. Đồ gốm đất sét tím, đồ gốm tráng men và các loại bình hút shisha, tất cả có khả năng được sản xuất tại thành phố thủ công mỹ nghệ nổi tiếng Cảnh Đức Trấn lúc bấy giờ.

Zhai Yang, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Thượng Hải cho biết: “Do sự ăn mòn lâu dài của nước biển, chiếc cốc tráng men xanh trông hơi nâu. Tuy nhiên, nó đại diện cho sự giao lưu văn hóa giữa Trung Quốc và thế giới trong những ngày đầu Thượng Hải mở cửa như một cảng thương mại”.

Thiên Đăng











Thứ Sáu, 30 tháng 10, 2026

Giải cứu khỉ con quý hiếm giữa cháy rừng ở Tây Java

 Một cá thể khỉ surili Java con mới sinh đã được các tình nguyện viên cứu khỏi cây đang cháy trong vụ cháy rừng trên núi Ciremai, tỉnh Tây Java của Indonesia, trước khi được đoàn tụ với khỉ mẹ vào ngày hôm sau.


Khỉ surili Java con mới sinh đã được các tình nguyện viên cứu khỏi cây đang cháy. Ảnh chụp màn hình: Instagram

Vụ việc xảy ra vào tối 22/10 tại khu vực núi Ciremai, thuộc huyện Kuningan, ở độ cao khoảng 1.600 m so với mực nước biển. Trong lúc tham gia khống chế đám cháy, ông Darsa, 51 tuổi, một tình nguyện viên chữa cháy, nghe thấy tiếng kêu yếu ớt phát ra từ khu vực cây cối đang bốc cháy. Lần theo âm thanh, ông và những người cùng nhóm phát hiện một cá thể surili non đang bám trên cành cây đã bị lửa thiêu.

Con vật có bộ lông trắng, khuôn mặt xanh đặc trưng, cơ thể rất yếu và dây rốn vẫn chưa rụng, ước chỉ khoảng một tuần tuổi. Các tình nguyện viên nhanh chóng đưa cá thể này ra khỏi khu vực nguy hiểm và chăm sóc khẩn cấp.

Sau khi sức khỏe của khỉ con được cải thiện, ngày 23/10, nhóm cứu hộ tổ chức tìm kiếm khỉ mẹ. Sau nhiều giờ tìm kiếm khỉ mẹ không có kết quả và phải đưa khỉ con trở lại nơi trú tạm an toàn, đến trưa cùng ngày, nhóm phát hiện một đàn surili cách vị trí tìm thấy khỉ con khoảng 300 m. Nhóm cứu hộ đã đặt khỉ con ở nơi an toàn rồi lùi ra xa để tránh làm đàn khỉ hoảng sợ. Một con khỉ cái sau đó tiến đến, bế con non và đưa trở lại đàn. Tại đây, nhóm cứu hộ quan sát thấy khoảng 15 cá thể surili.

Surili Java là loài linh trưởng bản địa ở miền Tây đảo Java và thuộc nhóm động vật được bảo vệ tại Indonesia. Theo chính quyền tỉnh Tây Java, số lượng cá thể sống trong tự nhiên hiện ước tính chỉ còn khoảng 4.000–6.000 con. Loài này chủ yếu sinh sống tại các khu bảo tồn và rừng núi được bảo vệ trong khu vực.

Vụ giải cứu cho thấy nguy cơ mà cháy rừng gây ra đối với động vật hoang dã, đặc biệt là những cá thể non chưa có khả năng tự tìm nơi an toàn. Việc bảo vệ sinh cảnh rừng có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại của các loài linh trưởng đặc hữu đang chịu sức ép từ tình trạng suy giảm môi trường sống.

Đỗ Quyên

Hồ sơ kinh hoàng về mười vùng đất bị nguyền rủa rùng rợn nhất trên hành tinh

Ẩn sau những phong cảnh ngoạn mục hay dấu ấn lịch sử kỳ bí, mười tọa độ đen tối trên khắp thế giới đang giam cầm nhân loại trong khói độc, phóng xạ hạt nhân, bão tố dữ dội và những bóng ma thảm sát đẫm máu.

Những chuyến viễn du trên bề mặt Trái Đất không phải lúc nào cũng mang màu hồng của những khu nghỉ dưỡng xa hoa hay bãi biển ngập nắng. Trong tác phẩm "Atlas of cursed places", nhà nghiên cứu Olivier Le Carrer đã mở ra một hành trình đảo ngược đầy ớn lạnh, đưa độc giả tới 40 tọa độ được mệnh danh là bị nguyền rủa.

Những "lời nguyền" tại đây không đơn thuần đến từ các câu chuyện ma mị truyền miệng, mà bắt nguồn từ tai ương tự nhiên khốc liệt, thảm họa kỹ nghệ, sự cố môi trường và những trang sử ngập tràn bi kịch.


Mở đầu danh sách là thị trấn mỏ Jharia thuộc bang Jharkhand của Ấn Độ. Nơi đây trông chẳng khác nào một vùng chiến địa vừa trải qua pháo kích dữ dội, nhưng khói lửa lại không trút xuống từ bầu trời mà phun trào từ lòng đất.

Suốt hơn một thế kỷ qua, các vỉa than ngầm bên dưới lòng đất vẫn âm ỉ cháy không ngừng, tạo thành một lò lửa khổng lồ ngay dưới chân nửa triệu cư dân. Mặt đất nứt toác, đường sá sụt lún và bầu không khí luôn đặc quánh khí độc biến cuộc sống mưu sinh nơi đây thành canh bạc sinh tử.


Rời vùng nhiệt đới khói lửa để đến bán đảo Kola lạnh giá giáp biên giới Na Uy, thị trấn Zapadnaya Litsa của Nga hiện ra như một tiền sảnh của địa ngục. Từng là căn cứ hải quân then chốt của một siêu cường thời Chiến tranh Lạnh, vùng vịnh hẹp hoang tàn này hiện là nơi giam giữ hàng chục xác tàu ngầm hạt nhân lớp Typhoon và Alfa đang rỉ sét mục nát.

Theo ghi nhận của Olivier Le Carrer, khối lượng nhiên liệu phóng xạ bị bỏ quên tại đây ước tính lớn gấp ba mươi lần so với thảm họa lò phản ứng hạt nhân Chernobyl, trở thành quả bom nổ chậm đe dọa sinh thái toàn cầu.

Ngay cả chốn thiên đường nghỉ dưỡng Maldives cũng sở hữu góc tối ghê rợn mang tên Thilafushi. Nhằm giải quyết núi rác thải khổng lồ sinh ra từ dòng khách du lịch tăng vọt, hòn đảo này bị biến thành bãi chôn lấp tập trung từ năm 1992.

Hàng tấn rác thải bị thiêu đốt thủ công mỗi ngày khiến kim loại nặng và hóa chất độc hại rò rỉ trực tiếp xuống làn nước biển trong xanh, tạo nên những mảng ô nhiễm trôi dạt ngay cạnh các khu nghỉ dưỡng sang trọng.

Tại châu Âu, hòn đảo Poveglia nằm cô độc giữa đầm phá Venice của Italy từ lâu đã mang danh xưng hòn đảo chết chóc. Từng là trạm cách ly các nạn nhân dịch hạch và sau đó là bệnh viện tâm thần khét tiếng với những lời đồn đại về sự tra tấn dã man, mảnh đất này hiện vẫn bị bỏ hoang.

Nỗ lực đấu giá cho thuê hòn đảo vào năm 2014 của chính quyền Italy với sự tham gia của doanh nhân Luigi Brugnaro đã rơi vào bế tắc, tiếp tục phong ấn nơi đây trong sự quên lãng.

Hiểm họa địa chất tự nhiên lại hiển hiện rõ nét nhất tại eo biển Sunda, tuyến hàng hải huyết mạch nằm giữa hai hòn đảo Java và Sumatra của Indonesia.

Vùng biển này từng rung chuyển vào năm 1883 khi núi lửa Krakatoa nổ tung tạo ra âm thanh lớn nhất lịch sử nhân loại, gây nên những đợt sóng thần quét sạch 40.000 sinh mạng. Ngày nay, ngọn núi lửa con Anak Krakatoa tiếp tục trỗi dậy, biến vùng nước này thành điểm nóng thường trực đe dọa mọi tàu bè qua lại.


Nhắc đến ác mộng hàng hải, mỏm đá tối tăm mũi Horn ở Chile là cái tên gieo rắc kinh hoàng cho mọi thủy thủ đoàn. Trước khi có kênh đào Panama, các đoàn tàu buộc phải đối mặt với những luồng gió bão gầm thét dữ dội tại Nam Bán Cầu. Hơn 800 con tàu đã vĩnh viễn nằm lại dưới đáy đại dương cùng khoảng 20.000 nạn nhân xấu số trong hành trình vượt biển đầy cạm bẫy.

Bi kịch con người cũng nhuốm máu quần đảo Houtman Abrolhos ngoài khơi Tây Australia. Sau vụ đắm tàu Batavia năm 1629, viên quan chức Jeronimus Cornelisz đã biến những bãi cát san hô thành địa ngục trần gian.

Bằng những phương thức bạo lực man rợ nhất, nhóm tay chân của hắn đã thảm sát gần 200 người sống sót nhằm chiếm đoạt tài nguyên trước khi lực lượng cứu hộ kịp thời can thiệp và xử tử những kẻ thủ ác.

Tại châu Phi, vườn quốc gia Kasanka ở Zambia lại mang đến nỗi sợ hãi kỳ lạ từ thiên nhiên hoang dã. Cứ vào tháng 10 hàng năm, bầu trời nơi đây hoàn toàn bị che khuất bởi cuộc di cư của 5 triệu con dơi ăn quả màu rơm.

Khối lượng sinh vật khổng lồ tàn phá 330.000 tấn hoa quả và kéo theo hàng loạt kẻ săn mồi như trăn, cá sấu và chim ưng đến xâu xé tạo nên khung cảnh rùng rợn như bước ra từ màn ảnh điện ảnh.

Nằm dưới chân núi Phú Sĩ của Nhật Bản, khu rừng rậm rạp Aokigahara lại mang vẻ u ám của những bi kịch tự vẫn. Dù diện tích chưa đầy mười bốn dặm vuông, địa hình đứt gãy và thảm thực vật dày đặc nơi đây đã chứng kiến khoảng 100 người tìm đến cái chết mỗi năm.

Người dân địa phương tin rằng những linh hồn lang thang cùng tập tục ubasute bỏ rơi người già trong quá khứ đã biến khu rừng thành chốn không thể quay đầu.


Khép lại hành trình là di chỉ Tophet tại Carthage thuộc Tunisia, nơi phát lộ hai mươi ngàn bình đựng tro cốt của các thai nhi và trẻ nhỏ.

Dù giới nghiên cứu vẫn còn tranh cãi liệu đây là nghĩa trang trẻ sơ sinh hay đền thờ hiến tế cho các vị thần cổ đại Baal và Tanit, sự sụp đổ hoàn toàn của thành bang này trước người La Mã vào năm 146 trước Công nguyên vẫn để lại dấu hỏi lớn về những trang sử đẫm máu chôn vùi dưới cát bụi thời gian.

Mười điểm đến là mười bài học khắc nghiệt nhắc nhở con người về sự nhỏ bé trước thiên nhiên dữ dội và những hậu quả khôn lường do chính bàn tay nhân loại gây ra.

Đức Khương, Đời sống & Pháp luật

Chứng kiến hiện tượng kỳ ảo 3.200 năm tuổi ở đền thờ pharaoh

Một năm hai lần, mặt trời lại chiếu tia nắng vào căn phòng chìm trong bóng tối của Đền thờ lớn Ramses II, soi sáng bức tượng của vị pharaoh hùng mạnh và hai vị thần bên cạnh.


Đền thờ lớn Ramses II ở Abu Simbel, cách thủ đô Cairo khoảng 870 km về phía nam, xuất hiện vệt nắng chiếu vào các bức tượng bên trong hôm 22.10

ảnh: ap

Viện Nghiên cứu Quốc gia về Thiên văn học và Địa vật lý Ai Cập tính toán được, chỉ trong một khung thời ngắn, một tia nắng đủ sức xuyên qua 60 m để chiếu sáng bộ ba bức tượng của pharaoh Ramses II cùng hai vị thần Amun-Ra và Ra-Horakhty nằm sâu trong đền thờ pharaoh.

Từ cách đây 3.200 năm, hiện tượng chiếu sáng xuất hiện vào ngày 22.10 và 22.2, lần lượt tương ứng với lễ đăng quang và ngày sinh của pharaoh Ramses II đầy uy quyền của vương triều Ai Cập cổ đại.

Mỗi lần kéo dài khoảng 20 phút, hiện tượng này diễn ra do ngôi đền được bố trí thẳng hàng với mặt trời, theo AP.

Để chiêm ngưỡng hiện tượng đặc biệt được lưu truyền từ nhiều ngàn năm trước, mỗi năm các du khách quốc tế và người dân địa phương lại tập trung bên ngoài đền thờ cổ ở miền nam Ai Cập. Thậm chí một số người ngủ ngoài trời vào đêm trước đó để không bỏ lỡ thời khắc quan trọng này.

Vào thập niên 1960, các nhà khảo cổ học triển khai một chiến dịch di dời quy mô lớn để tháo dỡ ngôi đền và chuyển đến vị trí mới nhằm bảo vệ công trình cổ đại khỏi nguy cơ bị nhấn chìm do đập Aswan được xây dựng gần đó.

Khi đó, các kỹ sư đảm bảo rằng đền thờ di dời vẫn giữ được hướng thẳng hàng với mặt trời, để ánh sáng vẫn tiếp tục chiếu sâu vào bên trong điện thờ sau nhiều thiên niên kỷ xây dựng.

Ai Cập phát hiện mộ pharaoh đầu tiên sau hơn 100 năm

Một sứ mệnh phối hợp giữa Ai Cập và Anh đã tìm ra một ngôi mộ cổ gần Luxor và sau đó xác định đây là lăng mộ mất tích của Pharaoh Thutmose II, đánh dấu lần đầu tiên Cairo phát hiện thêm mộ phần của pharaoh sau hơn 100 năm.


Lối vào lăng mộ của Pharaoh Thutmose II

ảnh: bộ du lịch và cổ vật Ai cập

Nằm ở phía tây Thung lũng các vị vua, lăng mộ Thutmose II là mộ phần thất lạc cuối cùng từ thời triều đại thứ 18 của Ai Cập cổ đại và cũng là mộ phần hoàng gia đầu tiên được tìm thấy kể từ khám phá liên quan đến mộ Pharaoh Tutankhamun vào năm 1922, Reuters hôm 20.2 dẫn thông báo của Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập.

Các nhà khảo cổ học đã có thể xác định danh tính chủ nhân ngôi mộ nhờ vào số vò thạch cao được tìm thấy bên trong mộ và có khắc tên Pharaoh Thutmose II và vợ của ông là Nữ hoàng Hatshepsut, một trong số ít các phụ nữ từng trị vì Ai Cập cổ đại.

Họ cũng tìm thấy những phần còn sót lại của đồ vật dùng trong tang lễ, cũng như các mảnh vữa với những dòng chữ khắc màu xanh, các ngôi sao màu vàng và chữ viết tôn giáo.

Tuy nhiên, do nạn ngập lụt xảy ra ngay sau khi pharaoh được hạ táng, lăng mộ pharaoh không được bảo quản tốt, theo Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập. Có những dấu hiệu cho thấy đa số đồ vật bên trong đã bị di chuyển và chính quyền Cairo đang bắt tay vào nỗ lực thu hồi.


Pharaoh Tutankhamun: Những bí ẩn gì đã hé lộ sau 100 năm phát hiện lăng mộ?

Xác ướp của Thutmose II, pharaoh trị vì từ năm 1493 đến 1479 trước công nguyên, đã được phát hiện vào thế kỷ 19 ở nơi không xa địa điểm khảo cổ tên Deir el-Bahari Cachette. Xác ướp của vị vua nhiều khả năng đã bị di chuyển sau khi lăng tẩm bị những kẻ cướp mộ phá hoại.

Hạo Nhiên
















Hạo Nhiên