Những chuỗi hạt san hô và mái tóc tết từng khiến người ta nghĩ bức tượng họa một công chúa. Thực tế, nhân vật là một vị vua của Vương quốc Benin.
Thoạt nhìn, bức tượng bằng kim loại với nhiều lớp vòng quanh cổ và những bím tóc nhỏ buông xuống hai bên dễ khiến người ta liên tưởng đến một phụ nữ hoàng gia. Đây cũng là lý do các chuyên gia từng cho rằng nhân vật được khắc họa là một công chúa.
Tuy nhiên, cách hiểu này sau đó được xác định là không chính xác. Bức tượng thực chất mô tả một oba, danh xưng dành cho người cai trị Vương quốc Benin, một vương quốc lâu đời ở Tây Phi, thuộc khu vực Nigeria ngày nay.
Bức tượng cao khoảng 30 cm, được cho là ra đời vào giữa thế kỷ 16. Nó thuộc nhóm những chiếc đầu tượng được tạo ra để tưởng nhớ các vị vua đã qua đời. Theo truyền thống, khi một oba mới lên ngôi, ông sẽ cho làm tượng của người tiền nhiệm và đặt trên bàn thờ tổ tiên trong cung điện.
Những chi tiết từng khiến người ta nhầm nhân vật là công chúa thực ra lại thể hiện địa vị của một vị vua. Các lớp vòng quanh cổ được làm theo hình ảnh những chuỗi hạt san hô, trong khi trên đầu là chiếc mũ kết hạt có hoa văn dạng lưới. Trong văn hóa hoàng gia Benin, đây đều là những biểu tượng gắn với quyền lực của oba.
Một chi tiết khác nằm ngay trên đỉnh đầu tượng. Phần này không được làm kín mà để hở. Ban đầu có thể khó hiểu vì sao một tác phẩm được chế tác cầu kỳ lại có thiết kế như vậy, nhưng khoảng trống này thực ra có mục đích riêng.
Người Benin từng đặt một chiếc ngà voi được chạm khắc công phu lên phía trên đầu tượng. Những hình ảnh trên ngà voi ghi lại các thành tựu và những sự kiện quan trọng trong cuộc đời của vị vua. Khi được đặt cùng nhau trên bàn thờ, đầu tượng và ngà voi góp phần kể lại câu chuyện về người đã khuất.
Bức tượng được làm từ hợp kim đồng bằng kỹ thuật đúc sáp. Nghệ nhân trước tiên tạo hình mẫu bằng sáp, sau đó bao quanh bằng vật liệu làm khuôn. Khi nung, sáp chảy ra để lại khoảng trống, rồi kim loại nóng chảy được đổ vào. Vì khuôn phải bị phá để lấy tác phẩm ra, mỗi bức tượng được tạo ra theo cách này là một sản phẩm riêng biệt.
Nhiều đầu tượng tưởng niệm còn tồn tại ngày nay được chế tác vào thế kỷ 15 và 16 bởi Igun Eronmwon, một nhóm nghệ nhân đúc kim loại cha truyền con nối chuyên làm đồ cho hoàng gia Benin.
Bức tượng hiện nằm trong bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland, Mỹ. Bảo tàng mua nó từ nhà buôn nghệ thuật người Pháp Louis Carré, người từng bán nhiều cổ vật Benin cho các bảo tàng phương Tây trong những năm 1930.
Hành trình của bức tượng gắn với một biến cố lớn xảy ra năm 1897. Khi quân đội Anh tiến vào Vương quốc Benin và chiếm cung điện hoàng gia, hàng nghìn hiện vật đã bị lấy đi. Trong số đó có những tấm phù điêu kim loại, tượng người, tượng động vật cùng nhiều đồ dùng và đồ trang sức của hoàng gia.
Ngày nay, các hiện vật này thường được gọi chung là Benin Bronzes và nằm trong các bộ sưu tập hoặc bảo tàng ở nhiều nước.
Nigeria trong nhiều năm qua đã đề nghị đưa những cổ vật này trở về nơi chúng được tạo ra. Một số quốc gia và bảo tàng đã bắt đầu trao trả. Năm 2022, một nhóm bảo tàng Đức chuyển quyền sở hữu hơn 1.100 hiện vật cho Nigeria, trong khi Bảo tàng Quốc gia về Nghệ thuật châu Phi thuộc Smithsonian trao trả quyền sở hữu 29 hiện vật. Đến năm 2025, Hà Lan cũng trả lại 119 cổ vật Benin.
Live Science
BỨC TƯỢNG TRONG VƯỜN GIÁ 5.200 BẢNG HÓA RA LÀ KIỆT TÁC THẤT LẠC CỦA CANOVA
Năm 2002, tại một phiên đấu giá chuyên bán tượng vườn và đồ trang trí kiến trúc
ở Sussex, Anh, một pho tượng cẩm thạch phủ đầy bụi bẩn và dấu vết thời tiết được
giới thiệu bằng vài chữ đơn giản: “Hình một thiếu nữ bằng đá cẩm thạch trắng”.
Không tên nghệ sĩ. Không niên đại chính xác. Không ai biết nhân vật nằm mê mải
trên phiến đá ấy từng xuất hiện trong những bộ sưu tập danh giá nhất nước Anh.
Một cặp vợ chồng người Anh mua pho tượng với giá 5.200 bảng và mang về đặt
trong vườn. Khoảng hai thập niên sau, tác phẩm được xác định là Maddalena
giacente — Maria Magdalena nằm — kiệt tác bị thất lạc của Antonio Canova, bậc
thầy điêu khắc Tân cổ điển Italy.
Canova thực hiện tác phẩm trong giai đoạn 1819–1822 theo đơn đặt hàng của
Robert Jenkinson, Bá tước Liverpool thứ hai, khi ấy là Thủ tướng Anh. Ông là một
trong những nhà bảo trợ quan trọng của nghệ thuật châu Âu đầu thế kỷ XIX.
Pho tượng diễn tả Maria Magdalena trong trạng thái kiệt sức hoặc xuất thần. Cơ
thể bà buông xuống trên một phiến đá, đầu ngửa ra sau, miệng hé mở, mái tóc trải
dài thành những lọn mềm. Một tấm vải phủ hờ phần dưới cơ thể, được chạm đến mức
đá cẩm thạch dường như biến thành loại vải mỏng có trọng lượng và nếp gấp thật.
Canova đặt cảm xúc tôn giáo bên cạnh vẻ đẹp gợi cảm của cơ thể con người.
Magdalena không quỳ cầu nguyện theo hình ảnh quen thuộc. Bà nằm trong trạng
thái gần như mất hết sức lực, ở ranh giới giữa đau khổ, sám hối và sự khai sáng
tinh thần.
Trên vai tượng ban đầu có một cây thánh giá. Chi tiết này hiện đã mất gần hết,
có lẽ sau nhiều thập niên tác phẩm bị đặt ngoài trời. Phần chính của pho tượng
vẫn được đánh giá là còn trong tình trạng rất tốt.
Đây là một trong hai tác phẩm cẩm thạch cuối cùng Canova hoàn thành, cùng với
tượng Endymion hiện thuộc bộ sưu tập Chatsworth. Canova qua đời ngày
13/10/1822; pho tượng Magdalena được chuyển đến chủ nhân tại Anh sau khi nhà
điêu khắc đã mất.
Sau cái chết của Lord Liverpool, tác phẩm đi qua nhiều thế hệ trong gia đình rồi
xuất hiện tại cuộc đấu giá Christie’s năm 1852. Khi ấy, nó vẫn được mô tả rõ là
một tác phẩm nổi tiếng của Canova và được Lord Ward, sau này là Bá tước Dudley,
mua lại.
Pho tượng tiếp tục được lưu giữ tại Witley Court. Đến đầu thế kỷ XX, sự liên hệ
giữa tác phẩm và Canova dần bị quên lãng. Sau trận hỏa hoạn lớn tại dinh thự
năm 1937, bộ sưu tập bị phân tán. Trong cuộc bán đấu giá năm 1938, Magdalena chỉ
còn được gọi là một “nhân vật cổ điển”, không có tên tác giả.
Người mua khi ấy là Violet Van der Elst, một nữ doanh nhân và nhà hoạt động phản
đối án tử hình. Bà đặt pho tượng trong khu vườn tại ngôi nhà ở Addison Road,
Kensington. Ngay cả khi tài sản và bộ sưu tập của bà lần lượt bị bán đi, tượng
Magdalena vẫn tồn tại như một món trang trí ngoài trời.
Sau lần đổi chủ cùng ngôi nhà vào cuối thập niên 1960, dấu vết của tác phẩm gần
như biến mất. Các học giả biết Canova từng tạo ra một tượng Magdalena nằm nhờ
tài liệu, bản vẽ và mẫu thạch cao được bảo tồn tại Possagno, nhưng không biết bản
cẩm thạch nguyên gốc đang ở đâu.
Khi pho tượng xuất hiện tại Sussex năm 2002, lớp bề mặt đã tối màu vì nhiều năm
chịu mưa nắng. Một trong những tác phẩm cuối đời của Canova vì thế được bán với
giá của một món đồ trang trí sân vườn.
Sau khi nghi ngờ mình đang sở hữu một tác phẩm đặc biệt, những người chủ đã
liên hệ với cố vấn nghệ thuật Francis Outred. Nhóm nghiên cứu lần theo hồ sơ đấu
giá, lịch sử các bộ sưu tập và hành trình qua từng dinh thự. Hình thức khuôn mặt,
kỹ thuật xử lý đá, tư thế nhân vật và quan hệ với mẫu thạch cao của Canova giúp
khôi phục danh tính đã mất.
Năm 2022, đúng dịp kỷ niệm 200 năm ngày mất của Canova, Christie’s công bố việc
tái phát hiện Maddalena giacente và định giá tác phẩm từ 5 đến 8 triệu bảng —
cao gấp khoảng một nghìn lần số tiền được trả năm 2002.
Tuy nhiên, đây là mức ước tính trước đấu giá, không phải giá bán cuối cùng. Khi
được đưa ra đấu tại London ngày 7/7/2022, pho tượng đã không đạt mức giá tối
thiểu và không tìm được người mua.
Một kiệt tác có thể được định giá hàng triệu bảng vẫn có khả năng thất bại trên
thị trường. Giá trị lịch sử, giá ước tính và số tiền người mua thật sự sẵn sàng
trả là ba khái niệm khác nhau.
Cuộc đời lưu lạc của Magdalena cũng cho thấy danh tính của một tác phẩm nghệ
thuật mong manh đến mức nào. Chỉ cần hồ sơ bị tách khỏi hiện vật qua vài lần
chuyển nhà, một pho tượng từng được gọi đích danh là kiệt tác Canova có thể trở
thành “thiếu nữ vô danh” đứng ngoài vườn gần một thế kỷ.
Canova đã biến đá thành da thịt, tóc và vải.
Thời gian lại biến một kiệt tác thành đồ trang trí sân vườn.
Rồi lịch sử, sau gần 200 năm, trả lại tên cho nàng.
#AntonioCanova #Canova #MaddalenaGiacente #RecumbentMagdalene #MariaMagdalena #NeoclassicalArt #Neoclassicism #ItalianSculpture #MarbleSculpture #Christies #LostMasterpiece #ArtRediscovery #ArtHistory #LichSuNgheThuat #DieuKhacItaly #NgheThuatItaly #KietTacThatLac #VanHoaItaly
Người phụ nữ 'sống lại' sau một ngày trong quan tài ướp lạnh
Vụ việc này xảy ra tại một ngôi làng ở Hejian, Cangzhou, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc. Một quan chức làng nói với Jimu News rằng, bệnh ung thư của bà ấy đã di căn khắp cơ thể và các bác sĩ đã thông báo với gia đình bà rằng không còn cách nào chữa trị được nữa.
Theo trang Stomp đưa tin, vào ngày 8/9, người phụ nữ dường như không còn dấu hiệu sự sống và gia đình cho rằng bà đã qua đời. Thi thể bà được đặt trong quan tài trong khi chờ người thân ở xa đến viếng.
Theo lời một quan chức trong làng, chiếc quan tài được cài đặt ở chế độ làm lạnh chứ không phải chế độ lạnh sâu. Vào tối ngày 9/9, con dâu bà nghe thấy những tiếng rên rỉ yếu ớt phát ra từ bên trong quan tài.
Khi mở quan tài, gia đình phát hiện người phụ nữ lớn tuổi đã có dấu hiệu sự sống trở lại. Một người thân của người phụ nữ nói với Jimu News rằng bà đã có thể mở mắt vào ngày 11/9 nhưng vẫn yếu và không thể ăn uống.
Theo truyền thông địa phương, bà ấy đã thực sự qua đời vào tối hôm đó và được chôn cất vào ngày 13/9.
Một quan chức làng cho biết với truyền thông địa phương rằng, người phụ nữ có thể đã ở trong tình trạng "chết lâm sàng", với nhịp thở và mạch đập trở nên cực kỳ yếu.
Hiện tượng này được truyền thông địa phương mô tả là "tử vong giả", một tình trạng trong đó nhịp tim và nhịp thở của một người trở nên yếu đến mức người khác có thể nhầm tưởng họ đã chết
Kế hoạch vượt ngục bằng drone của trùm ma túy bị bại lộ
Park Wang Yeol, 47 tuổi, từng bị tòa án Philippines tuyên phạt 60 năm tù vào năm 2022 vì hành vi sát hại 3 người đồng hương Hàn Quốc tại một cánh đồng mía ở ngoại ô thành phố Bacolod, Philippines vào năm 2016.
Theo đài truyền hình JTBC đưa tin vào ngày 14/9, kế hoạch đào tẩu bằng drone được Park lên lịch thực hiện vào đầu năm 2026, chỉ vài tuần trước khi hắn bị dẫn độ tạm thời về Hàn Quốc vào ngày 25/3 để đối mặt với các cáo buộc buôn lậu 4,8 kg ma túy đá.
Ban đầu, tên trùm ma túy này dự định tấn công xe chở tù nhân khi được chuyển sang nhà tù khác và thậm chí đã chuẩn bị sẵn súng đạn. Tuy nhiên, hắn đã thay đổi kế hoạch sang phương án sử dụng drone bay qua tường rào nhà tù. Một người từng bị giam chung với Park cũng xác nhận rằng: “Tôi nghe nói Park Wang Yeol đang chuẩn bị vượt ngục bằng cách đu drone”.
Để chuẩn bị cho chuyến đào tẩu ngoạn mục này, Park đã chi ra khoảng 100 triệu won (khoảng 74.000 USD) chỉ riêng cho chi phí thuê drone và các trang thiết bị liên quan. Chiếc drone được huy động có khả năng nâng và chở được tải trọng lên tới 75 kg. Dù vậy, kế hoạch tinh vi đã hoàn toàn sụp đổ do sơ hở từ phía các đồng phạm.
Trong lúc một trợ thủ của Park tiến hành tập luyện cất cánh và hạ cánh bằng cách đu người bên dưới chiếc drone, hoạt động này đã vô tình bị truyền thông địa phương Philippines quay lại. Thời điểm đó, truyền thông Philippines đăng tải đoạn video như một tin tức đời sống độc lạ với nội dung: “Một chiếc drone có thể chở người đã xuất hiện”. Sự chú ý của dư luận và truyền thông đối với video luyện tập đã làm lộ toàn bộ âm mưu vượt ngục, buộc nhóm của Park phải hủy bỏ kế hoạch.
Đây không phải là lần đầu tiên kẻ cầm đầu đường dây ma túy này tìm cách thoát thân, bởi hắn từng vượt ngục thành công 2 lần vào năm 2017 và năm 2019 khi đang trên đường di chuyển từ phiên tòa. Bên cạnh án phạt tại Philippines, Park còn bị cáo buộc điều hành và chỉ đạo đường dây phân phối ma túy quy mô lớn từ trong tù về Hàn Quốc.
Sau khi âm mưu dùng drone bất thành, Park đã bị cưỡng chế dẫn độ về Hàn Quốc vào ngày 25/3 và bị khởi tố đưa ra xét xử sau đó khoảng 2 tháng. Tại phiên tòa đầu tiên diễn ra vào tháng 5, Park đã phủ nhận cáo buộc buôn lậu ma túy nhưng thừa nhận các hành vi phân phối ma túy trong nước.
Theo quy định trong hiệp định dẫn độ giữa Hàn Quốc và Philippines, sau khi hoàn tất các thủ tục điều tra và xét xử về tội danh ma túy tại Hàn Quốc, Park Wang Yeol sẽ bị đưa trở lại Philippines để tiếp tục chấp hành phần án phạt tù còn lại.
Báo Công Luận
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét