Dù là loại rau quả quen thuộc trong bữa cơm mùa hè, mướp không phải lúc nào cũng mang lại lợi ích nếu được chế biến và sử dụng không đúng cách. Các chuyên gia cho rằng một số thói quen tưởng chừng vô hại có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng của mướp, đồng thời tạo thêm áp lực cho hệ tiêu hóa và bài tiết.
Mướp tốt cho sức khỏe nhưng không phải ăn thế nào cũng đúng
Mướp là thực phẩm được nhiều gia đình ưa chuộng nhờ hàm lượng nước cao, ít calo, giàu chất xơ và nhiều vitamin có lợi cho cơ thể. Các món như mướp nấu canh, mướp xào hay mướp luộc thường xuất hiện trong thực đơn mùa hè vì mang lại cảm giác thanh mát, dễ ăn.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, lợi ích của mướp chỉ được phát huy khi lựa chọn và chế biến đúng cách. Ngược lại, một số thói quen phổ biến có thể khiến món ăn này trở thành gánh nặng cho hệ tiêu hóa, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng bài tiết của cơ thể nếu duy trì trong thời gian dài.
Dưới đây là 3 sai lầm thường gặp khi ăn mướp mà nhiều người vẫn vô tình mắc phải.
Chọn mướp quá già vì nghĩ sẽ “được nhiều thịt”
Không ít người khi đi chợ thường ưu tiên những quả mướp to, nặng tay với suy nghĩ sẽ nhiều thịt và tiết kiệm hơn. Thực tế, đây lại không phải lựa chọn lý tưởng.
Khi mướp già, phần thịt quả bắt đầu hóa xơ, trở nên cứng và kém ngon hơn. Hàm lượng chất xơ thô trong mướp già cũng cao hơn đáng kể, khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều hơn để xử lý thức ăn.
Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy lượng axit oxalic trong rau củ có xu hướng tăng lên khi thực phẩm già hóa. Chất này có thể kết hợp với canxi tạo thành các tinh thể lắng đọng trong cơ thể. Đối với những người có nguy cơ sỏi thận hoặc chức năng bài tiết không tốt, việc tiêu thụ thường xuyên các thực phẩm chứa nhiều oxalat cần được cân nhắc.
Không chỉ vậy, mướp quá già thường ít nước, ăn khô và khó tiêu hơn so với mướp non hoặc mướp bánh tẻ.
Các chuyên gia khuyến nghị nên chọn những quả mướp còn non vừa phải, vỏ xanh tươi, cầm chắc tay nhưng không quá cứng. Đây là giai đoạn mướp có độ ngọt tự nhiên, nhiều nước và dễ hấp thu hơn.
Thích ăn mướp xào tái hoặc nấu chưa chín kỹ
Một sai lầm khác khá phổ biến là chế biến mướp quá nhanh để giữ màu xanh đẹp mắt hoặc tạo cảm giác giòn khi ăn.
Nhiều người chỉ đảo sơ vài phút rồi tắt bếp, thậm chí thích ăn mướp còn hơi tái. Tuy nhiên, điều này không hẳn mang lại lợi ích cho sức khỏe.
Quá trình nấu chín giúp làm mềm cấu trúc chất xơ, tạo điều kiện để cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn. Nhiệt độ cao cũng góp phần làm giảm một số hợp chất kháng dinh dưỡng có trong rau củ, từ đó giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.
Bên cạnh đó, rau quả trong quá trình thu hoạch, vận chuyển và bảo quản có thể tiếp xúc với bụi bẩn hoặc vi sinh vật từ môi trường. Việc nấu quá nhanh đôi khi không đủ để loại bỏ hoàn toàn các nguy cơ này.
Đặc biệt với người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, ăn thực phẩm chưa được nấu chín kỹ có thể làm tăng nguy cơ đầy bụng, khó tiêu hoặc rối loạn tiêu hóa.
Vì vậy, thay vì chỉ chú trọng màu sắc món ăn, nên nấu mướp chín vừa đủ để đảm bảo hương vị và giá trị dinh dưỡng.
Kết hợp mướp với quá nhiều thực phẩm lạnh
Theo quan niệm Đông y, mướp thuộc nhóm thực phẩm có tính mát. Chính vì vậy, vào mùa hè, nhiều người thường kết hợp mướp với các món lạnh như salad, nộm, nước đá hoặc các loại đồ uống ướp lạnh để tăng cảm giác giải nhiệt.
Tuy nhiên, việc sử dụng quá nhiều thực phẩm mang tính hàn cùng lúc có thể khiến hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả hơn.
Khi cơ thể liên tục tiếp nhận đồ ăn lạnh, quá trình tiết dịch vị có thể bị ảnh hưởng, khả năng tiêu hóa thức ăn giảm sút và nhu động ruột hoạt động chậm hơn. Điều này dễ gây cảm giác đầy bụng, khó tiêu hoặc mệt mỏi sau bữa ăn.
Để cân bằng hơn, các chuyên gia khuyên nên kết hợp mướp với những gia vị có tính ấm như gừng, hành hoặc tỏi trong quá trình chế biến. Không chỉ giúp món ăn thơm ngon hơn, những nguyên liệu này còn góp phần hỗ trợ tiêu hóa và tạo sự cân bằng trong khẩu phần ăn.
Mướp vẫn là một trong những thực phẩm lành mạnh, thích hợp cho thực đơn mùa hè nhờ giàu nước, ít năng lượng và dễ chế biến. Tuy nhiên, lựa chọn mướp non vừa phải, nấu chín kỹ và kết hợp thực phẩm hợp lý mới là cách giúp cơ thể hấp thu tối đa dưỡng chất.
Đôi khi, những thói quen nhỏ trong gian bếp lại có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe lâu dài. Thay vì chỉ quan tâm đến hương vị hoặc cảm giác ăn ngon miệng, việc chú ý đến cách lựa chọn và chế biến thực phẩm cũng là một bước quan trọng để bảo vệ hệ tiêu hóa và duy trì sức khỏe tổng thể.
Vi An
Mướp đắng thanh nhiệt, giải độc nhưng 3 nhóm người không nên ăn
Mướp đắng không chỉ là món ăn giải nhiệt mùa hè mà còn là dược liệu tự nhiên hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường, tim mạch.
Mướp đắng (khổ qua) là loại quả dân dã có vị đắng đặc trưng. TS Lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam cho biết, mướp đắng (tên khoa học là Momordica charantia L., thuộc họ bầu bí) vừa là món ăn hấp dẫn vừa là vị thuốc thiên nhiên hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý từ tiểu đường, rối loạn tiêu hóa đến tăng huyết áp và các vấn đề về da.
Nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy, mướp đắng sở hữu nguồn vitamin dồi dào như A, C, B1, B2, B3, B9 (folate) cùng các khoáng chất thiết yếu gồm canxi, sắt, kali, magiê, kẽm, phốt pho và chất xơ.
Đặc biệt, loại quả này chứa hàng loạt hợp chất hoạt tính sinh học quý giá như charantin, polypeptid-P, vicine, cucurbitacin, alkaloids và flavonoids.
Mướp đắng có hương vị đặc trưng vừa là thực phẩm vừa là dược liệu. Ảnh: Hoa Trần
"Nhờ thành phần đa dạng này, mướp đắng không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn hỗ trợ phòng và điều trị bệnh hiệu quả", lương y Phùng Tuấn Giang thông tin.
6 lợi ích nổi bật của mướp đắng đối với sức khỏe
Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường: Đây là công dụng nổi bật nhất. Các hoạt chất như Charantin (tăng hấp thu glucose vào tế bào), Polypeptid-P (một loại insulin thực vật) và Vicine giúp hạ và điều hòa đường huyết. Mướp đắng còn kích thích tuyến tụy tiết insulin, cải thiện chuyển hóa glucose để kiểm soát tốt bệnh tiểu đường type 2.
Bảo vệ tim mạch, giảm cholesterol: Mướp đắng có khả năng giảm lượng cholesterol "xấu" (LDL) và tăng cholesterol "tốt" (HDL) trong máu, từ đó ngăn ngừa xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ đột quỵ.
Ổn định huyết áp: Hàm lượng vitamin C và chất chống oxy hóa cao giúp bảo vệ thành mạch và chống viêm hiệu quả.
Thanh nhiệt, giải độc gan: Theo y học cổ truyền, mướp đắng tính hàn, vị đắng, giúp mát gan, lợi tiểu, thường dùng giải nhiệt mùa hè hoặc sau khi uống rượu bia.
Hỗ trợ chức năng gan: Phòng ngừa các bệnh viêm gan, nóng gan, mẩn ngứa do chức năng gan suy yếu.
Tăng cường hệ miễn dịch: Lượng vitamin C dồi dào nâng cao sức đề kháng, chống nhiễm khuẩn. Các chất flavonoids và cucurbitacin bảo vệ tế bào khỏi gốc tự do, làm chậm lão hóa và giảm nguy cơ ung thư.
Các các chuyên gia cảnh báo 3 nhóm người không nên ăn mướp đắng:
- Phụ nữ mang thai: Mướp đắng có thể gây co bóp tử cung, tăng nguy cơ sảy thai.
- Người huyết áp thấp, thiếu máu nên hạn chế.
- Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi không nên ăn mướp đắng sống hoặc uống nước ép.
N.Huyền
Đậu đen có tác dụng gì? 4 cách kết hợp đậu đen giúp thanh nhiệt, dưỡng huyết
Theo y học cổ truyền, đậu đen có tác dụng bổ thận, dưỡng huyết và thanh nhiệt. Khi kết hợp với một số nguyên liệu quen thuộc, đậu đen có thể trở thành món ăn dưỡng sinh giúp hỗ trợ giấc ngủ, giảm cảm giác nóng trong và bồi bổ cơ thể.
1. Đậu đen - thực phẩm, vị thuốc quen thuộc được đánh giá cao trong y học cổ truyền
Theo y học cổ truyền, đậu đen có vị ngọt, tính bình, quy vào kinh thận, có tác dụng bổ thận, dưỡng âm, lợi thủy và hỗ trợ thanh nhiệt. Vì vậy, loại hạt này thường được sử dụng trong các bài thuốc và món ăn nhằm bồi bổ cơ thể, đặc biệt trong những thời điểm thời tiết nóng ẩm hoặc khi cơ thể suy nhược.
NỘI DUNG:
1. Đậu đen - thực phẩm, vị thuốc quen thuộc được đánh giá cao trong y học cổ truyền
2. Một số cách kết hợp đậu đen
3. Lưu ý khi sử dụng đậu đen
Trong khi đó, dinh dưỡng học hiện đại cho thấy đậu đen chứa nhiều protein thực vật, chất xơ, vitamin nhóm B, kali, magie và các hợp chất chống oxy hóa. Việc bổ sung đậu đen hợp lý trong chế độ ăn có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch, kiểm soát đường huyết và tăng cường chất lượng khẩu phần ăn.
Theo quan điểm YHCT, những người thường xuyên thức khuya, căng thẳng kéo dài hoặc làm việc quá sức có thể xuất hiện các biểu hiện như ngủ không sâu giấc, dễ cáu gắt, khô miệng, nóng trong người. Một số món ăn từ đậu đen được sử dụng nhằm hỗ trợ cải thiện các triệu chứng này.
2. Một số cách kết hợp đậu đen
2.1 Chè đậu đen - nhãn nhục - táo đỏ: Giúp an thần, hỗ trợ giấc ngủ
Cách thực hiện:
Chuẩn bị 60g đậu đen (ngâm khoảng 2 giờ trước khi nấu), 6 quả nhãn nhục, 3 quả táo đỏ và lượng nước vừa đủ.
Cho đậu đen vào nồi đun khoảng 30 phút, sau đó thêm táo đỏ và nhãn nhục, tiếp tục nấu nhỏ lửa khoảng 20 phút.
Có thể dùng khi còn ấm, đặc biệt vào buổi tối.
Khi kết hợp đậu đen với một số nguyên liệu quen thuộc, đậu đen có thể trở thành món ăn dưỡng sinh giúp hỗ trợ giấc ngủ, giảm cảm giác nóng trong và bồi bổ cơ thể.
Tác dụng: Theo YHCT, nhãn nhục có tác dụng bổ huyết, dưỡng tâm, an thần; táo đỏ giúp kiện tỳ, điều hòa khí huyết. Khi kết hợp với đậu đen, thức uống này thường được sử dụng trong các bài dưỡng sinh dành cho người ngủ không sâu giấc, hay mơ nhiều hoặc cảm thấy mệt mỏi sau thời gian làm việc căng thẳng.
Lưu ý: Nhãn nhục và táo đỏ chứa lượng đường tự nhiên, nên người mắc đái tháo đường hoặc cần kiểm soát đường huyết nên sử dụng với lượng phù hợp và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu dùng thường xuyên.
2.2 Cháo đậu đen - bách hợp - kê: Món ăn thanh nhẹ cho ngày hè
Cách thực hiện: Chuẩn bị 50g đậu đen, 10g bách hợp khô, 60g kê; ngâm mềm các nguyên liệu trước khi nấu. Ninh đậu đen khoảng 25 phút rồi cho kê và bách hợp vào, tiếp tục nấu đến khi cháo nhừ.
Tác dụng: Y học cổ truyền cho rằng bách hợp có tác dụng dưỡng âm, thanh tâm, giúp làm dịu cảm giác bồn chồn, nóng trong. Kê lại được xem là loại ngũ cốc có lợi cho tỳ vị và hỗ trợ giấc ngủ. Sự kết hợp này tạo nên món cháo thanh nhẹ, phù hợp với những người thường xuyên cảm thấy nóng bức, dễ cáu gắt hoặc ngủ không yên giấc trong thời tiết oi nóng.
2.3 Nước uống đậu đen kết hợp kỷ tử: Hỗ trợ sức khỏe đôi mắt
Cách thực hiện: Chuẩn bị 40g đậu đen, 12g kỷ tử; rang sơ đậu đen đến khi có mùi thơm, sau đó đun với nước khoảng 20 phút, cuối cùng cho kỷ tử vào đun thêm 5 phút.
Tác dụng:Theo YHCT, kỷ tử có tác dụng bổ can thận, dưỡng huyết và hỗ trợ thị lực. Dưới góc độ dinh dưỡng hiện đại, kỷ tử chứa nhiều carotenoid, đặc biệt là zeaxanthin - một hợp chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ võng mạc. Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kỷ tử có thể giúp tăng mật độ sắc tố hoàng điểm và hỗ trợ sức khỏe mắt. Vì vậy, thức uống từ đậu đen và kỷ tử thường được nhiều người lựa chọn khi phải làm việc với máy tính hoặc thiết bị điện tử trong thời gian dài.
Lưu ý: Người đang sử dụng thuốc chống đông máu, thuốc điều trị tăng huyết áp hoặc đái tháo đường nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng kỷ tử thường xuyên do có thể xảy ra tương tác thuốc.
2.4 Canh đậu đen - hoài sơn và thịt nạc: Bồi bổ tỳ vị, tăng cường dinh dưỡng
Cách thực hiện:Chuẩn bị 50g đậu đen, 200g hoài sơn (khoai mỡ), 150g thịt lợn nạc, 2 lát gừng; hầm đậu đen cùng thịt nạc khoảng 30 phút, sau đó cho hoài sơn vào nấu thêm khoảng 25 phút và nêm nếm vừa ăn.
Tác dụng: Theo YHCT, hoài sơn giúp kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường khả năng hấp thu dinh dưỡng. Đậu đen giúp bổ dưỡng cơ thể, trong khi thịt nạc cung cấp protein chất lượng cao. Một số nghiên cứu gần đây cũng cho thấy hoài sơn có thể hỗ trợ chức năng tiêu hóa và sức khỏe đường ruột. Đây là món ăn phù hợp với người thể trạng suy nhược, ăn uống kém hoặc đang trong giai đoạn phục hồi sức khỏe.
3. Lưu ý khi sử dụng đậu đen
Mặc dù đậu đen là thực phẩm lành mạnh, người dân không nên xem đây là biện pháp điều trị bệnh hoặc thay thế thuốc. Ngoài ra, một số trường hợp cần lưu ý:
Người bị bệnh thận mạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng kali trong khẩu phần.
Người có rối loạn tiêu hóa nên ăn lượng vừa phải vì đậu đen chứa nhiều chất xơ.
Không nên lạm dụng các bài thuốc, món ăn dưỡng sinh với kỳ vọng chữa mất ngủ hoặc điều trị các bệnh lý gan.
Đậu đen là thực phẩm giàu dinh dưỡng và được đánh giá cao trong y học cổ truyền. Khi kết hợp với một số nguyên liệu có thể tạo thành những món ăn dưỡng sinh giúp bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ giấc ngủ và nâng cao sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, hiệu quả của các món ăn này chủ yếu mang tính hỗ trợ. Để duy trì sức khỏe lâu dài, người dân vẫn cần xây dựng chế độ ăn cân đối, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và thăm khám y tế khi có các triệu chứng kéo dài.
DS. Thu Giang
Mùa hè, loại rau này nên ăn thật nhiều, vừa thanh nhiệt trừ ẩm, lại bổ sung canxi, tăng cường hệ miễn dịch, nấu canh rất ngon
Món canh rau này rất đơn giản, dễ làm mà thanh mát, giải nhiệt ngày hè.
Rau dền trắng là một trong những loại rau đặc trưng của mùa hè, ngon nhất vào khoảng từ tháng 6 đến tháng 8 hằng năm. Nhờ sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh nên trong quá trình canh tác thường không cần sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật, vì vậy được nhiều gia đình lựa chọn cho bữa ăn hằng ngày.
Theo y học cổ truyền, rau dền trắng có vị ngọt, tính mát, tác động vào kinh đại tràng và tiểu trường. Loại rau này được cho là có tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ đào thải thấp nhiệt, làm mát cơ thể và giải độc, đặc biệt phù hợp trong những ngày thời tiết nóng bức hoặc với người thường xuyên gặp tình trạng nóng trong.
Không chỉ được đánh giá cao về mặt dược tính, rau dền trắng còn là nguồn cung cấp dinh dưỡng đáng chú ý. Trong 100g rau có khoảng 200mg canxi, hàm lượng khá cao so với nhiều thực phẩm quen thuộc khác. Bên cạnh đó, rau còn chứa vitamin C và nhiều vi chất có lợi, góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch, giúp cơ thể khỏe mạnh hơn.
Rau dền trắng có thể chế biến thành nhiều món ngon như luộc, nấu canh hay xào. Trong đó, canh rau dền tôm khô được nhiều người yêu thích bởi cách làm đơn giản nhưng vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên. Đây là món ăn dân dã rất thích hợp để xuất hiện trong mâm cơm gia đình mùa hè.
Canh rau dền nấu tôm khô
Nguyên liệu (cho 3-4 người ăn):
- 1 mớ rau dền (khoảng 300g)
- 10g tôm khô
- 1 củ hành tím
- Gia vị: muối, hạt nêm, nước mắm, tiêu (tùy thích)
Cách làm:
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
Tôm khô rửa sạch, ngâm nước ấm khoảng 10-15 phút cho mềm rồi vớt ra để ráo.
Rau dền nhặt bỏ phần gốc già, rửa sạch nhiều lần với nước rồi để ráo.
Hành tím bóc vỏ, băm nhỏ.
Bước 2: Xào tôm khô
Đun nóng một ít dầu ăn trong nồi, cho hành tím vào phi thơm.
Thêm tôm khô vào đảo đều khoảng 2-3 phút để tôm dậy mùi thơm.
Bước 3: Nấu canh
Đổ khoảng 1-1,2 lít nước vào nồi, đun sôi.
Nêm một chút hạt nêm hoặc muối cho nước canh có vị đậm đà.
Khi nước sôi, cho rau dền vào, dùng đũa nhấn nhẹ để rau ngập nước.
Nấu thêm 2-3 phút cho rau chín mềm thì nêm lại gia vị vừa ăn.
Bước 4: Hoàn thành
Tắt bếp, thêm một chút nước mắm để tăng hương vị.
Múc canh ra bát và dùng nóng.
Lưu ý:
Không nên nấu rau dền quá lâu vì rau sẽ bị nhũn, mất màu đẹp.
Có thể giã hoặc băm nhỏ một phần tôm khô trước khi nấu để nước canh ngọt và thơm hơn.
Món canh này rất hợp ăn cùng cá kho, thịt rang hoặc các món luộc trong bữa cơm mùa hè.
Minh Ngọc/PNPL
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét